Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
18 styczeń 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Przemówienie Rektora AGH prof. Antoniego Tajdusia wygłoszone podczas uroczystego posiedzenia Senatu z okazji Barbórki 2011
20 styczeń 2012

Szanowni Państwo! Drodzy Goście!

Niezwykle serdecznie witam Was wszystkich w Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica na uroczystych obchodach „Dnia Górnika”. W tym roku w najstarszej polskiej uczelni technicznej ten wyjątkowy dzień obchodzimy po raz 92. Dla uczelni, która z „węgla wyrosła” jest to święto szczególne i symboliczne. W jednym miejscu spotykają się dzisiaj „Stare strzechy” z młodymi adeptami górnictwa, aby dzielić się radością, która wieńczy zmagania górnika z naturą. Za kilka chwil, podczas „skoku przez skórę” przekażemy pałeczkę zmiennikom, w których pokładamy nadzieję, że swoimi umiejętnościami i osiągnięciami będą uświetniać Górniczy Stan.

fot. Zbigniew Sulima

fotografie z uroczystego posiedzenia Senatu, poświęconego barbórkowemu świętu, znajdują się pod adresem:
foto.agh.edu.pl/thumbnails.php?album=246


Kiedy 20 października 1919 roku Naczelnik Państwa Józef Piłsudski w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego dokonywał uroczystego otwarcia Akademii pewnie nie przypuszczał, że po ponad 92 latach istnienia AGH będzie największą i jedną z najlepszych uczelni nie tylko w Polsce, ale także w Europie. A przecież rozpoczynaliśmy od jednego wydziału górniczego z 88 studentami, dzisiaj w AGH studiuje blisko 36 tysięcy studentów. Przez te lata nasza Uczelnia wykształciła ponad 160 tysięcy inżynierów, zapewniając kadry o najwyższych kwalifikacjach zawodowych praktycznie dla całego polskiego przemysłu. W tym okresie wykonano tysiące prac naukowych i projektów badawczych, które później wdrożono do praktyki przemysłowej. Akademia zawsze blisko współpracowała z polskim przemysłem zgodnie ze swoim mottem „Z pracy powstałam, pracy i nauce służę”.

fot. Zbigniew Sulima

Dzień Górnika to czas radości, ale także refleksji nad stanem polskiego górnictwa. Wielokrotnie mówiłem w swoich wystąpieniach o nie najlepszej sytuacji w niektórych branżach polskiego przemysłu wydobywczego. Z zadowoleniem należy przyjąć fakt, że sytuacja ta uległa znacznej poprawie. Optymizmem napawa fakt, że studia na wydziałach związanych z wydobywaniem surowców podejmuje coraz większa liczba studentów. To ważne, bowiem górnictwo w Polsce jest, i przez najbliższe dziesiątki lat będzie, jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu. Polska należy bowiem do krajów bardzo bogatych w złoża kopalin użytecznych i aby prawidłowo się rozwijać musimy te kopaliny wydobyć i umiejętnie zagospodarować. A tylko dobrze wykształcona kadra będzie podejmować mądre decyzje.

fot. Zbigniew Sulima

W najbliższych dziesięcioleciach nadal jednym z najważniejszych podstawowych źródeł energii w świecie pozostanie węgiel kamienny i brunatny. Świadczy o tym fakt, że aktualnie na świecie wydobywa się astronomiczną ilość węgla, ponad 6,7 mld ton i wydobycie to stale rośnie. Polska utrzymując wydobycie węgla brunatnego na stałym poziomie i obniżając w ostatnich latach gwałtownie wydobycie węgla kamiennego postępuje bardzo nierozsądnie. Mamy na Dolnym Śląsku ogromne zasoby węgla brunatnego, których głównie ze względów politycznych i społecznych nie przygotowujemy do eksploatacji, co może w stosunkowo niedalekiej przyszłości spowodować spadek produkcji taniej energii z węgla. A przecież niedaleko za granicą Niemcy ciągle przygotowują do eksploatacji nowe obszary i utrzymują na wysokim poziomie wydobycie tego surowca. Zużywają także do produkcji energii elektrycznej ponad dwa razy więcej węgla niż Polska. Chyba nikt nie posądza Niemców o brak rozwagi.

fot. Zbigniew Sulima

Spadek wydobycia węgla kamiennego pokrywany jest rosnącym importem węgla głównie z Rosji. Tylko w ostatnim roku sprowadziliśmy ponad 10 mln ton węgla kamiennego, co powoduje, że Polska stopniowo traci wysokie bezpieczeństwo energetyczne i zaczyna się uzależniać także w tym obszarze od Rosji. Myślę, że spoglądający na nas z obrazu Marszałek Józef Piłsudski, na którego się tak często politycy powołują, nie dopuściłby do takiej sytuacji. A przecież w Polsce zapotrzebowanie gospodarki narodowej na węgiel kamienny i węgiel brunatny jest ciągle wysokie i należy przewidywać, że w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat będzie wzrastało.

fot. Zbigniew Sulima

Z naciskiem chciałbym podkreślić węgiel wraz z gazem pokrywającym ponad 30% naszego zapotrzebowania stanowi w chwili obecnej i będzie stanowił w przyszłości gwarancję bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju. To bezpieczeństwo będzie jeszcze wyższe jeżeli uda nam się rozwinąć wydobycie tzw. gazu łupkowego. W poszukiwaniach i opanowaniu technologii wydobycia tego gazu biorą udział nasi naukowcy, pracujący na jedynym w Polsce tego typu Wydziale Wiertnictwa, Nafty i Gazu oraz Wydziałach: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska i Górnictwa i Geoinżynierii.

fot. Zbigniew Sulima

Dużą uwagę oraz umiejętności skupić musimy na jak najbardziej efektywnym przetwarzaniu węgla. Doskonale wiemy, że jego dalsze spalanie będzie wymagało rozwiązania problemów ekologicznych związanych z powstającymi podczas spalania gazami, a zwłaszcza emisją dwutlenku węgla. Angażujemy się bardzo silnie we współpracę z innymi ośrodkami naukowo-badawczymi w zakresie nowych technologii czystego spalania węgla. Clean coal technologies to hasło przewodnie węzła wiedzy, którym kieruje AGH. Na szczególną uwagę zasługuje także wydobycie rud miedzi i srebra, cynku i ołowiu, które przynosi naszemu krajowi znaczne dochody. Polska może mieć znaczący udział w pozyskaniu tzw. pierwiastków krytycznych, bez których niemożliwy jest rozwój elektroniki, a także współczesnych technologii związanych m.in. z energetyką, w tym energetyką odnawialną. Mamy bowiem złoża szeregu pierwiastków rzadko występujących w skorupie ziemskiej. Nie wolno nam zapominać o innych surowcach wydobywanych w naszym kraju. Przecież rozwój przemysłu chemicznego byłby niemożliwy bez wydobycia odpowiedniej ilości soli, siarki. Trudno także wyobrazić sobie rozwój budownictwa i polskiej infrastruktury drogowej (różnego typu dróg i autostrad) bez odpowiedniej ilości kopalin. Ich bogactwo w naszym kraju powoduje, że nie musimy sprowadzać materiałów skalnych i mineralnych z krajów sąsiednich. To dzięki eksploatacji licznych złóż wiele regionów naszego kraju rozwija się, wiele osób ma wysoko płatną pracę, a Skarb Państwa cieszyć się może rosnącymi przychodami.

Przemawia Paweł Olechnowicz, Grupa LOTOS SA – Konsul Honorowy AGH - fot. Zbigniew Sulima

Aby zakłady górnicze podziemne, otworowe, odkrywkowe mogły odpowiednio funkcjonować powinny być stale zasilane dobrze wykształconymi i przygotowanymi do zawodu inżynierami i technikami. Tymczasem na skutek błędnie prowadzonej od wielu lat polityki kadrowej do kopalń trafia mniej inżynierów i techników niż wynika z zapotrzebowania. Ten stan powoduje, że do górnictwa trafiają osoby przypadkowe, nieprzygotowane do pracy w trudnych i skomplikowanych warunkach naturalnych panujących w kopalniach. Równocześnie trzeba zwrócić uwagę na fakt, że współczesna kopalnia to niezwykle nowoczesny zakład produkcyjny, w którym wykorzystuje się bardzo drogie i skomplikowane urządzenia sterowane komputerowo, a nawet roboty przemysłowe. Obsługiwać je może tylko człowiek odpowiednio wykształcony. Dlatego trzy uczelnie (AGH, Politechnika Śląska i Politechnika Wrocławska) zwiększyły w ostatnim okresie liczbę kształconej młodzieży. A kopalnie przygotowały szereg stypendiów i ciekawych praktyk za co im w tym miejscu chciałbym bardzo podziękować.

Górnictwo to nie tylko tradycyjnie rozumiane wydobycie surowców i kruszyw. Z górnictwem i wykonywaniem robót górniczych związanych jest bowiem cały szereg innych dziedzin, takich jak wykonywanie budowli podziemnych dla celów komunikacji i hydrotechniki, podziemnych zbiorników magazynowych na ropę i gaz, a nawet co jest naszą uczelnianą specyfiką – renowacja zabytków.

fot. Zbigniew Sulima

Na skutek wprowadzania zmian w technologii, organizacji i zarządzaniu, wykorzystywania coraz to nowszych i wydajniejszych maszyn oraz urządzeń kopalnie stają się bardzo nowoczesnymi zakładami pracy. Cieszy nas to, bowiem uczestniczymy w tych zmianach. Natomiast ogromnie martwi nas fakt, że strategiczne decyzje, mające konsekwencje na wiele lat, najczęściej są podejmowane przez decydentów bez konsultacji ze środowiskiem naukowym polskich uczelni związanych z górnictwem. Co w szeregu przypadków doprowadziło do błędnych nietrafionych decyzji. Ta niedobra praktyka utrwaliła się w ostatnich kilkunastu latach. Zapomina się, że w górnictwie popełnione błędy naprawia się wiele lat bardzo dużym kosztem, a często są one nie do naprawienia. Dlatego tutaj w najstarszej uczelni w dużej części związanej z górnictwem chcę jeszcze raz oświadczyć, że naszą wiedzę i umiejętności jak zawsze, tak i teraz, stawiamy do dyspozycji władz państwowych i samorządowych. Skorzystajcie z naszej wiedzy. Chcemy działać i postępować tak, jak nauczał wielki patron naszej uczelni Stanisław Staszic: „Ten uczony, który przez zastosowanie swoich nauk i umiejętności do wzrostu krajowych dostatków, do rozwijania narodowego przemysłu, ten jest obywatelem użytecznym”.

fot. Zbigniew Sulima

Szanowni Państwo!

Zawód górnika niesie z sobą zagrożenia utraty życia. Wiemy to doskonale i staramy się tak prowadzić badania i tworzyć takie rozwiązania, aby temu zapobiegać. Niestety nie zawsze udaje się uniknąć tragedii. Znowu pod ziemią zginęli nasi bracia.

Uczcijmy ich pamięć, uczcijmy pamięć wszystkich naszych kolegów zmarłych w mijającym roku. Powstańmy i zadumajmy się przez chwilę nad ich życiem i dokonaniami… Dziękuję.

Życie, praca i nauka toczyć się musi nieprzerwanie. Musimy sprostać nowym wyzwaniom. Na kolejny rok wszystkim górnikom, wszystkim, którzy czynią ich pracę bezpieczniejszą i efektywniejszą pracownikom nauki życzymy Szczęść Boże.

Gaudeamus Igitur.
Niech żyje nam górniczy stan!

fot. Zbigniew Sulima
fot. Zbigniew Sulima
fot. Zbigniew Sulima