Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
28 styczeń 2023

Po trzech dekadach istnienia Związku duch Solidarności ożył na nowo

W sobotnie popołudnie 27 listopada 2010 roku członkowie NSZZ „Solidarność” przybyli tłumnie do Centrum Dydaktyki U-2 AGH na obchody rocznicowe. Witano się z radością, a uściskom i wspomnieniom nie było końca. Zgromadzeni rozpamiętywali stare dzieje. Dzięki idei Komisji Zakładowej 30-lecie NSZZ „Solidarność” AGH uświetniono wyjątkowym koncertem kabaretu Loch Camelot. Zespół, korzystający ze zbiorów Biblioteki Polskiej Piosenki, śpiewająco uporał się z dwudziestoma sześcioma utworami. W uroczystą atmosferę tego wydarzenia, wprowadziła, witając zebranych, przewodnicząca Komisji Zakładowej „Solidarności” AGH, Maria Sapor. Przywołała historię związku na terenie AGH, który został powołany do życia dnia 19 września 1980 roku przez pracowników uczelni. Pani przewodnicząca podkreśliła, że idea solidarności była i wciąż pozostaje niezwykle ważna. Maria Sapor przypomniała też, iż w skład pierwszego Uczelnianego Komitetu Założycielskiego weszli: przewodniczący – Kazimierz Godlewski, wiceprzewodniczący – Jerzy Ostachowicz i Mieczysław Zaniewski, sekretarz – Halina Mytnik, Jerzy Wenda, Stanisław Witczak i Robert Kaczmarek. Początkowo organizacja ta, licząca około 4200 członków, była trzecią co do liczebności w Regionie Małopolska. Kolejnymi ważnymi datami były: 20 i 21 grudnia 1980 roku, kiedy to na Walnym Zjeździe Delegatów wybrano władze związku. Przewodniczącym został wówczas Robert Kaczmarek. W czasie stanu wojennego proklamowano strajk okupacyjny, a Prezydium przekształciło się w Komitet Strajkowy. W trakcie strajku podjęto decyzję o delegowaniu przedstawicieli Komisji Wydziałowych w celu zorganizowania tajnej działalności związkowej. Mimo konfiskaty funduszy, lokali i zaplecza technicznego działalność ta nie została przerwana. Jego członkowie wchodzili do oficjalnych struktur organizacyjnych uczelni jak Senat i Rady Wydziałów, co umożliwiało kontynuację działalności statutowej. Współpracując z pracownikami innych uczelni, m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego, organizowano cykle odczytów oraz prowadzono działalność redakcyjną i wydawniczą. Od czerwca 1988 roku jawnie działał 21-osobowy Komitet Założycielski NSZ „Solidarność” pod przewodnictwem Zygmunta Kolendy, w ścisłej współpracy z TKZ. W styczniu 1989 roku po raz pierwszy Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o rejestracje związku. Po powtórnej rejestracji, w kwietniu 1989 roku w sądzie w Warszawie, przewodniczącym został Zygmunt Kolenda, a wiceprzewodniczącymi: Jerzy Ostachowicz, Stanisław Kasprzyk i Julian Kwiek.

fot. Aleksandra Wagner

Chwilę wspomnień przerwał dyrektor kabaretu Kazimierz Madej, który poprowadził dalszą część spotkania. Na scenę wkroczyli artyści: mężczyźni w beretach i roboczych kaskach, kobiety w chustkach. Robotnicze stroje przywołały klimat i atmosferę lat osiemdziesiątych. Uczestnicy koncertu jednoczyli się w walce o ideę solidarności. Do muzyków dołączyła Dyrektor Muzyczny kabaretu Loch Camelot, Ewa Kornecka. „Zaułek Niewiernego Tomasza” – jak mawiają o kabarecie członkowie grupy – prowadzony jest od wielu lat przez duet: Kazimierz Madej i Ewa Kornecka. Zespół nie jest kabaretem w potocznym, komercyjnym znaczeniu tego słowa. Uosabia wyjątkową atmosferę Krakowa, skupia ludzi utalentowanych, poszukujących i oryginalnych. W artystycznym dorobku zespołu oprócz poezji śpiewanej mieści się także satyra i komizm. Jego wierna widownia nie ogranicza się do kręgów krakowskich. Zespół niejednokrotnie gościł na antenie Telewizji Polskiej, występował również w telewizji niemieckiej i radiu francuskim.

fot. Stanisław Malik

Spotkanie pod hasłem „Lekcja śpiewania” rozpoczął dobrze znany w szeregach związku utwór „Solidarność”, zaśpiewany przez cały zespół. Kolejna, solowo wykonana przez Jagę Wrońską „Ballada o Janku Wiśniewskim” oraz dźwięk gitary Bartka Radusa zostały entuzjastycznie przyjęte przez publiczność i zachęciły zgromadzonych do aktywnego uczestnictwa w koncercie. Znakomicie dali temu wyraz podczas wykonania „Pieśni Konfederatów Barskich”, kiedy to początkowo nieśmiało, a potem z coraz większym impetem włączali się we wspólne śpiewanie. Strajkujący w Stoczni Gdańskiej odśpiewywali niegdyś ten utwór kilka razy dziennie. Kiedy rozbrzmiał „Hymn Solidarności”, publiczność powstała z miejsc. Prowadzący przywołał postać Stanisława Markowskiego, krakowskiego kompozytora, poety i fotografa, autora muzyki do wspomnianego wyżej utworu. Jaga Wrońska po raz kolejny oczarowała widownię, wykonując najpierw kataloński pierwowzór, a następnie polską wersję popularnych „Murów”. Autorem polskiego przekładu był zaprzyjaźniony z twórcą oryginalnego tekstu „L’Estaca” Jacek Kaczmarski. Nagle na twarzach zebranych pojawiło się zdziwienie. To dyrektor kabaretu ubrany w czerwoną czapkę opowiedział krótką anegdotę o rysunkach krasnoludków. Pojawiały się one niegdyś w publicznych miejscach, początkowo we Wrocławiu, a następnie w całej Polsce, wywołując irytację władz PRL. Kolejna pieśń z pewnością nie wzbudziłaby takiego zainteresowania, gdyby nie brawurowe tango w wykonaniu przewodniczącej Komisji Zakładowej „Solidarności” AWF z wiceprzewodniczącym związku na naszej uczelni. Po tym mini występie z gatunku „You Can Dance”, dyrektor Biblioteki Polskiej Piosenki ogłosił nabór do kolejnej edycji z gatunku „Mam Talent”. Wyruszył na łowy. Chodząc po sali z mikrofonem, poszukiwał wśród widowni talentów wokalnych. Po kliku żywiołowo odśpiewanych utworach nastrój uległ gwałtownej zmianie. Ludowy charakter „Krakowiaka Kościuszki” został wzmocniony przez akompaniament tamburyna. W klimat ten natychmiast wczuła się publiczność, energicznie przyklaskując i podśpiewując. Natomiast tak ekspresywnego przedstawienia jak wykonanie kolejnej piosenki: „O solidarności, czyli wszystko gnije” zespołu Big Cyc artyści nie dali od początku koncertu. Przed następnym utworem, „Żurawiejkami na pułki kawalerii”, dyrektor kabaretu żartobliwie napomknął, że pomimo wesołego charakteru pieśni, panie tym razem nie powinny włączać się w śpiew, gdyż oryginalnie gościła ona wyłącznie na ustach mężczyzn i kobiet lekkich obyczajów. Szybko jednak dodał, że czasy się zmieniły i podczas dzisiejszej uroczystości nikomu na sali nie będzie się to źle kojarzyć. Tak więc przez dłuższy czas w auli możne było usłyszeć chóralne śpiewy zgromadzonych. Najgłośniejsze wykonanie towarzyszyło często powtarzanemu refrenowi „Lance do boju szable w dłoń, bolszewika goń goń goń”. Oprócz wspomnianych utworów z Biblioteki Polskiej Piosenki, zespół wykonał jeszcze wiele innych, mniej lub bardziej znanych publiczności, takich jak: „Piosenka dla córki”, „Świadectwo”, „Odpowiedź na ankietę” oraz „Nasza klasa”.

fot. Stanisław Malik
fot. Stanisław Malik
fot. Stanisław Malik
fot. Stanisław Malik

Na zakończenie Maria Sapor powróciła do historii związku, wspominając wszystkich dotychczasowych przewodniczących „Solidarności” na terenie AGH: Kazimierza Godlewskiego, Roberta Kaczmarka, Zygmunta Kolendę, Piotra Lewandowskiego, Krzysztofa Matuszka. W imieniu publiczności wystąpił jeden z najstarszych członków związku, który śpiewając wyraził podziw dla występu kabaretu.

Karolina Dziewońska, Sylwia Kalata
Studentki III roku Socjologii Wydziału Humanistycznego AGH

Sprawozdanie powstało w ramach zajęć z przedmiotu
Retoryka i gatunki medialne

fot. Stanisław Malik
fot. Stanisław Malik