Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
28 styczeń 2023

Tendencje rozwojowe w mechanizacji procesów odlewniczych

V Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Pierwsza edycja konferencji miała miejsce w 1994 roku, w założeniach przyjęto organizowanie następnych edycji co pięć lat. Druga odbyła się w 1999, natomiast trzecia w 2004 roku. Ponieważ zmiany w ogólnym postępie technicznym, a w szczególności w technologii wykonania odlewów, maszyn i urządzeń, mechanice, elektronice, informatyce następują bardzo szybko, zdecydowano się na skrócenie okres pomiędzy konferencjami do trzech lat. Kolejna czwarta Konferencja odbyła się w 2007 roku.

V Konferencja miała miejsce w dniach 14–16 października 2010 roku w miejscowości Inwałd k/Andrychowa w pięknej scenerii architektonicznej w Park Hotelu „Łysoń”. Konferencję zorganizowała Pracownia Mechanizacji, Automatyzacji i Projektowania Odlewni, będąca w strukturze organizacyjnej Katedry Inżynierii Procesów Odlewniczych Wydziału Odlewnictwa AGH, przy współudziale Komisji Odlewnictwa PAN o/Katowice, Sekcji Teorii Procesów Odlewniczych Komitetu Hutnictwa PAN o/Kraków i Sekcji Mechanizacji i Automatyzacji ZG Stowarzyszenia Technicznego Odlewników Polskich. Patronat honorowy nad Konferencją pełnił prof. Zbigniew Górny (Instytut Odlewnictwa w Krakowie) przy czynnej pomocy Komitetu Honorowego Konferencji w osobach: prof. Zdzisław Samsonowicz (Politechnika Wrocławska), prof. Stanisława Kluska-Nawarecka (Instytut Odlewnictwa), prof. Jurgen Bast (Berg Akademie Freiberg-Uniwersytet Techniczny, Niemcy). Mecenat finansowy konferencji przygotowały odlewnie i firmy, które rozumieją potrzeby nauki i doceniają jej wiodącą rolę przy wspólnym rozwiązywaniu projektów i zadań przyczyniających się do rozwoju współczesnego odlewnictwa. Pod względem organizacyjnym, informatycznym, graficznym i audiowizualnym konferencję zabezpieczył zespół: prof. E. Ziółkowski, dr M. Brzeziński, dr K. Smyksy, dr J. Jakubski.

fot. arch. autora

Zasadniczym celem konferencji była prezentacja osiągnięć naukowych i przemysłowych, a także tendencji wymuszanych przez gospodarkę rynkową. Uroczystego rozpoczęcia konferencji dokonał Przewodniczący Komitetu Naukowego i Programowego prof. Roman Wrona.

Zwracając się do uczestników konferencji podkreślił: „…spełnienie potrzeb w zakresie mechanizacji, automatyzacji, inżynierii projektowania i rekonstrukcji odlewni, organizacji i inżynierii materiałowej jest wyzwaniem, które przyczynia się do podniesienia poziomu technicznego, organizacyjnego i środowiskowego w odlewniach. Posiadanie wiedzy z mechanizacji to wartość i potęga w nowoczesnym funkcjonowaniu odlewni. Aktualnie wiedza jest jednym z niewielu «towarów», które zyskują na wartości pod warunkiem, że następuje jej przekazywanie do środowiska produkcyjnego”.

fot. arch. autora

Następnie, Honorowy Patron Konferencji prof. Z. Górny merytorycznie przedstawił zakres tematyczny referatów objętych programem. Stwierdził między innymi: „…wśród artykułów – referatów krajowych i zagranicznych są z zakresu projektowania, doboru metod odlewania, konstrukcji odlewów, realizacji procesów ich wytwarzania, automatyzacji i sterowania nimi, wad odlewów oraz ich eksploatacji. Omówiono szerokie stosowanie numerycznych metod modelowania, wykorzystania sieci neuronowych, nowoczesne – wsparte o logikę – diagnostykę wad odlewów. Sięgnięto do procesów sporządzania mas formierskich, sterowania jakością mas formierskich, syntetycznych, formowania, ultradźwiękowej kontroli prędkości przemieszczania się utwardzania mas szybkowiążących, laserowej metody oceny ziarnistości piasków, przygotowania modeli styropianowych, ale również do charakterystyki śrutu w oczyszczarkach wirnikowych, problematyki eksploatacji suwnic odlewniczych. Opisano badania zjawisk dyfuzyjnych w odlewach bimetalowych, technologię rafinowania i recyklingu miedzi i jej stopów, wpływ nawęglaczy na strukturę żeliwa syntetycznego, modyfikację stopów aluminiowo-cynkowych, wpływ chłodzenia mgłą wodną na strukturę kokilowo odlewanych siluminów oraz analizę procesu wypełnienia formy ciśnieniowej, prasowania w stanie ciekłym, zjawisko makrosegregacji, stanu naprężeń i odkształceń wlewków odlewanych metodą ciągłą, modele naprężeniowe oceny wpływu wad na wytrzymałość, zużycie korozyjno-erozyjne stopów żelaza w wodach kopalnianych”.

fot. arch. autora

Kolejną pozycją w części wstępnej była informacja o współpracy pomiędzy Wydziałem Odlewnictwa AGH w Krakowie, a Moskiewskim Instytutem Stali i Stopów w Moskwie. O tej współpracy poinformował prof. Aleksander Fedoryszyn, który przedstawił historię i zasady współpracy „współpraca z MISIS a głównie z Katedrą Odlewnictwa będącą jednostką naukową w MISIS jest kontynuowana od wielu lat (od 1968 roku organizowano pierwsze wymienne praktyki studenckie). Z czołowych Profesorów pracujących w katedrze Odlewnictwa, których dorobek naukowy, monografie i opracowania książkowe wydano również w Polsce, wymienić należy: Aksjonowa N.P., Fantałowa L.I., Orłowa N.D. oraz wielu innych. Obecnie Kierownikiem Katedry jest Profesor V.D. Belov. Funkcjonuje ona w strukturze Instytu Ekotechnologii i Inżynierii (EcoTech), którego dyrektorem jest K.L. Kosyrew prof. dr nauk technicznych. Podczas czerwcowych uroczystości jubileuszowych w MISIS odnowiono umowę o współpracy sygnowaną przez rektorów obu uczelni oraz Dyrektora Instytutu EcoTech i Dziekana Wydziału Odlewnictwa AGH. W założeniach będzie to współpraca zarówno w pracach naukowych, w podnoszeniu kwalifikacji młodych pracowników nauki oraz w doskonaleniu procesu dydaktycznego. Docelowo nastąpi wymiana wykładowców i studentów w ramach ustalonych wspólnych programów nauczania”.

Dopełnieniem informacji o współpracy, było przekazanie „adresu” od Rektora AGH i Dyrektora MISIS do Dziekana Wydziału Odlewnictwa AGH Prof. J.Sz. Suchego i uczestników konferencji, przez dr Irinę Badmazhapową, pracownika Katedry Odlewnictwa w EcoTech Instytucie.

Część wstępną konferencji zakończono referatem nt. Prakseologiczne znaczenie projektowania technicznego w mechanizacji procesów. Referat wygłosił prof. R. Wrona, który między innymi stwierdził: „…zmiany wymuszające postęp w mechanizacji są powodowane sytuacjami przymusowymi, które wymuszają aktywność pod groźbą zdystansowania przez konkurencję. Tą aktywnością jest projektowanie stanowiące nieodłączną część wszelkiej działalności praktycznej. Pod względem metodologicznym wyróżnia się dwa ideały projektowania; zadaniowe-partykularne i sytuacyjne-zintegrowane, postrzegane jako nowy paradygmat poszukiwania sposobów przezwyciężenia sytuacji praktycznych”.

fot. arch. autora

Konferencja zgromadziła uczestników z technicznych uczelni krajowych i zagranicznych z Niemiec, Rosji, Czech, Ukrainy i Białorusi, a także przedstawicieli Komisji Naukowych Polskiej Akademii Nauk. Bardzo znaczący był udział specjalistów z przemysłu odlewniczego i firm współpracujących z odlewnictwem. Tematyka referatów z przemysłu dotyczyła głównie badań, wdrożeń nowych projektów i innowacyjności w rozwiązaniach systemów mechanizacji i automatyzacji. Wygłoszono między innymi referaty: „System kontroli procesu metalurgicznego ATAS”, Metals Minerals R. Piech; – „Loramendi, alternatywna metoda formowania z pionowym podziałem. Zalety zmiennej komory formowania”, Metals Minerals A. Górny; – „Dozowanie stopów magnezu warunkiem do osiągnięcia wysokiej jakości odlewanych detali” Meltec Austria, Roger Rapp; – „Automatyzacja odlewania ciśnieniowego warunkiem opłacalności produkcji”, Oskar Frech, Niemcy i Frech Polska, Bernard Błaszczak; „Nowości firmy DISA Industries A/S” Piotr Jankowski; – „Skrócenie cyklu produkcji poprzez ukierunkowane chłodzenie rdzeni w formie ciśnieniowej przy zastosowaniu wysokociśnieniowych urządzeń wodnych” Robamat GmbH, Niemcy – Norbert Obermair; – „Dozowanie dodatków sypkich do mieszarek pobocznicowych metodą pneumatyczną”, Kooperacja Polko, Damian Homa; – „Nowoczesna automatyczna linia do wykonania odlewów staliwnych wielkogabarytowych do wozów kolejowych” GUSS Ex, Nikolai Kolosko.

Podczas sesji naukowej wygłoszono 31 referatów a 10 przedstawiono w sesji posterowej.

Teksty referatów naukowych były recenzowane przez Komitet Naukowy Konferencji i Recenzentów wskazanych przez Komitet Redakcyjny Archives of Metallurgy and Materials. Dzięki skutecznym działaniom referaty zostały opublikowane w nr 3/2010 wymienionego archiwum PAN, jedynego z dyscypliny metalurgii, znajdującego się na liście filadelfijskiej. Ma to oczywiście znaczenie nie tylko prestiżowe, ale również pozwoli na uprzywilejowaną ocenę naszych publikacji w postaci 20 punktów za artykuł co ma znaczenie dla tych, którzy te punkty gromadzą do oceny awansów naukowych.

fot. arch. autora

Niezależnie od publikacji drukowanej, każdy z uczestników otrzymał wersję elektroniczną z artykułami w języku polskim i angielskim. Zainteresowanie konferencją i dyskusje nad referatami były na dobrym poziomie merytorycznym. Często ze względu na ograniczony limit czasu, kontynuacja dyskusji odbywała się poza salą obrad. Program konferencji obejmował także spotkania o charakterze wymiany doświadczeń i współpracy z przemysłem.

Interesującą pozycją w Konferencji była prezentacja programowa na temat Międzynarodowych Targów przygotowana przez A. S. Messe Consulting Sp. z o.o. – Przedstawicielstwo Targów: Messe Duesseldorf GmbH, Messe Duesseldorf Asia, Messe Duesseldorf China.

Tradycyjnie w pierwszym dniu zorganizowano bankiet – wieczór towarzyski. Ze względu na międzynarodowy udział uczestników, bankiet odbywał się w urozmaiconej inscenizacji pod nazwą „Magiczna Podróż Dookoła Świata”. Inscenizacja w wykonaniu profesjonalnych aktorów, podzielona była na kilka etapów, a każdy przystanek miał miejsce w innym kraju.

W drugim dniu pobytu zorganizowano wycieczkę pod nazwą „Atrakcje Parku Miniatur”. Park Miniatur to miejsce o niezwykłym charakterze i szczególnej atmosferze, zlokalizowane obok Park Hotelu „Łysoń”. Pomysłowo zaprojektowane alejki prowadzą do modeli przedstawiających najsławniejsze cuda architektoniczne świata m.in. Świątyni Akropolu, Coloseum, Krzywej Wieży w Pizie, Bazyliki św. Piotra, Statuy Wolności, Muru Chińskiego, Wieży Eiffla, Łuku Triumfalnego czy Białego Domu.

Oficjalnego podsumowania wraz z zakończeniem dokonał Przewodniczący Komitetu Naukowego Prof. R. Wrona: „…organizowanie konferencji, przygotowanie wydawnictwa artykułów i pozyskanie środków finansowych na ten cel jest wielką satysfakcją. Złożoność przedsięwzięcia i trudności na które się napotyka stają się czymś normalnym i bledną gdy grono osób podejmujących się takiego zadania myśli wspólnie i dąży do osiągnięcia założonego celu. Konferencja bez udziału autorów referatów, specjalistów z przemysłu, pracowników nauki, najwyższego kierownictwa świata odlewniczego, nie byłaby możliwa do zrealizowania. Wszyscy o których myślę i do których kieruję te słowa – nie zawiedli. Dlatego w poczuciu wielkiej przyjaźni i wdzięczności serdecznie dziękuję…”.

Słowa w niniejszym zakończeniu niech uzupełnią przesłanie przyjęte na III i IV Konferencji: „Dla wspomnień z przeszłości na przyszłość”.

Następna konferencja zgodnie z przyjętym kalendarzem odbędzie się za trzy lata w 2013 roku. Opinie uczestników, refleksje oraz życzenia wpisane zostały do Księgi Pamiątkowej, która zwyczajowo była udostępniona w czasie trwania Konferencji.

Więcej informacji o Konferencji można odczytać na stronie internetowej pracowni: mech.wo.agh.edu.pl

prof. Roman Wrona