Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
24 wrzesień 2017
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Problematyka gemmologiczna – współpraca międzynarodowa

Współpraca naukowo-dydaktyczna Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica
z Państwowym Instytutem Gemmologicznym Królestwa Tajlandii w zakresie problematyki gemmologicznej

Gemmologia to jedna z dyscyplin naukowych, ściśle związana z naukami mineralogicznymi (mineralogią, petrografią i geochemią), rozwijana od kilkudziesięciu lat w zakładzie, a obecnie Katedrze Mineralogii, Petrografii i Geochemii Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH przez piszącego te słowa prof. dr. hab. Wiesława Heflika, który jest jej prekursorem nie tylko w środowisku krakowskim, ale również w Polsce. Od około 10 lat, ze względu na moje przejście na emeryturę, kierownictwo nad tym kierunkiem działalności w Akademii Górniczo-Hutniczej przejęła dr hab. inż. Lucyna Natkaniec-Nowak, która od samego początku swej działalności zawodowej w uczelni aktywnie uczestniczy w pracach w zakresie problematyki gemmologicznej. W dalszym ciągu ściśle ze sobą współpracujemy. Od kilku lat związała się z nami dr inż. Magdalena Dumańska-Słowik, adiunkt Katedry Mineralogii, Petrografii i Geochemii WGGiOŚ AGH.

Działalność ta prowadzona jest w dwóch głównych kierunkach, naukowo-badawczym oraz dydaktycznym. Efektem pierwszego z nich są liczne wspólne publikacje W. Heflika i L. Natkaniec-Nowak i innych dotyczące m.in. dolnośląskiego nefrytu (Zeitschrift der Deutschen Gemmologischen Gesellschaft), sfosylizowanych fragmentów drzew (Prace Muzeum Ziemi PAN), rodingitów ze Szklar koło Ząbkowic Śląskich (Theophrastus Publications SA, Zagraphov, Ateny, Grecja), chińskich pereł hodowlanych (The Australian Gemmologist), a przede wszystkim publikacje dr hab. inż. Lucyny Natkaniec-Nowak, które stanowią zasadniczą część składową jej pracy habilitacyjnej pt. Mineralogia wybranych kamieni szlachetnych i ozdobnych Afganistanu opublikowaną w 2010 roku, a dotyczące m.in. szmaragdów, turmalinów, spodumenów, korundów oraz lapis lazuli.

fot. K. Wójcik

W zakresie dydaktycznym prowadzone są wykłady i ćwiczenia dla studentów WGGiOŚ, a także w ostatnich latach dla studentów Wydziału Metali Nieżelaznych AGH. Do ćwiczeń wykorzystywane jest Laboratorium Gemmologiczne Katedry Mineralogii, Petrografii i Geochemii WGGiOŚ AGH, zorganizowane w 2000 roku przez dr hab. inż. Lucynę Natkaniec-Nowak, wyposażone w najwyższej jakości sprzęt do atestacji kamieni kolorowych i diamentów firmy Schneider (Idar Oberstein, Niemcy). W laboratorium tym oprócz realizacji prac dyplomowych wykonywane są także badania gemmologiczne w zakresie projektów i prac własnych oraz zamawianych. Autor niniejszego artykułu jak i dr hab. inż. L. Natkaniec-Nowak są autorami bądź współautorami wielu podręczników akademickich oraz książek o tematyce popularno-naukowej, m.in.:

1. Heflik W., 1980: Kamienie ozdobne Polski. Wyd. Geol. Warszawa.

2. Heflik W., Natkaniec-Nowak L., Pieczka A., 1996: Kamienie szlachetne i ozdobne Polski. cz. I. Wyd. AGH, Kraków.

3. Natkaniec-Nowak L., Heflik W., 2000: Kamienie szlachetne i ozdobne Polski. cz. II. Wyd. AGH, Kraków.

4. Heflik W., Natkaniec-Nowak L., 1998: Minerały Polski. Wyd. Antykwa, Kraków.

5. Heflik W., Natkaniec-Nowak L., 1999: Minerals of Poland. Wyd. Antykwa, Kraków.

6. Heflik W., Mrożek A., Natkaniec-Nowak L., Szczepanowicz B., 2005: Atlas biblijnych kamieni szlachetnych i ozdobnych. Pochodzenie, miejsce w Biblii i symbolika. Wyd. WAM, Kraków.

7. Heflik W., Natkaniec-Nowak L., 2011: Gemmologia. Wyd. II popr i uzupeł. Antykwa, Kraków.

Działalność naszego ośrodka gemmologicznego w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie wychodzi również poza granice Polski, m.in. prowadzona jest ścisła współpraca z laboratorium gemmologicznym Narodowego Uniwersytetu w Dniepropietrowsku (Ukraina) oraz z Uniwersytetem Technicznym w Koszycach (Słowacja), czego dowodem są wspólne publikacje naukowe.

W dniu 19 maja 2012 roku została podpisana umowa generalna regulująca warunki współpracy naukowo-dydaktycznej w zakresie gemmologii pomiędzy Katedrą Mineralogii, Petrografii i Geochemii Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Akademii Górniczo-Hutniczej a Państwowym Instytutem Gemmologicznym (GIT) Królestwa Tajlandii w Bangkoku. Ze strony akademii umowę podpisał Prorektor ds. Współpracy i Rozwoju prof. Jerzy Lis, a GIT reprezentowała dyrektor tej jednostki Pani Wilawan Atichat. W tym ważnym wydarzeniu dla obu stron brał również udział ambasador Królestwa Tajlandii Bansarn Bunnag wraz z żoną i córką, minister-konsul Sathaworn Subsoontorn, konsul Orapar Buddharuksa i inni pracownicy ambasady. W tym samym dniu, przed ceremonią podpisania umowy o wzajemnej współpracy, w sali posiedzeń Rady Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska im. Ignacego Domeyki, odbyło się seminarium połączone z warsztatami naukowymi, w którym wzięli udział obecni na spotkaniu pracownicy Instytutu Gemmologicznego w Bangkoku i przedstawiciele Ambasady Królestwa Tajlandii w Warszawie, a także przedstawiciele różnych ośrodków uczelnianych w Polsce, mineralodzy, petrolodzy oraz dość liczne grono gemmologów, jubilerów, złotników, amatorów-kolekcjonerów i naszych studentów. Organizatorami wspomnianej sesji byli: Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w Krakowie, Komisja Nauk Mineralogicznych Polskiej Akademii Nauk, Oddział w Krakowie oraz Polskie Towarzystwo Gemmologiczne. Obradom przewodniczył prof. Adam Piestrzyński. Referaty wygłosili:

fot. K. Wójcik

– dr hab. Anna Świerczewska, prof. AGH, Prodziekan WGGiOŚ ds. Współpracy i Rozwoju oraz Studiów Doktoranckich – Działalność naukowa i dydaktyczna Wydziału Geologii Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH;

– dr inż. Tomasz Sobczak, Prezes Polskiego Towarzystwa Gemmologicznego – Rozwój gemmologii w Polsce;

– prof. dr hab. inż. Maciej Pawlikowski, przewodniczący Komisji Nauk Mineralogicznych PAN – Jubilerstwo starożytnego Egiptu;

– Wilawan Atichat, dyrektor GIT (Tajlandia) – Profil działalności Instytutu, cele i zadania. Wyposażenie Państwowego Instytutu Gemmologicznego (GIT);

– dr Chakkaphan Sutthirat, kierownik Katedry Geologii na Wydziale Nauk o Ziemi, Chulalongkorn University, Bangkok, Tajlandia – Najpopularniejsze kamienie szlachetne w obrocie jubilerskim. Kamienie syntetyczne – metody ich identyfikacji.

fot. K. Wójcik

Po sesji referatowej i krótkiej przerwie kawowej odbyły się warsztaty naukowe, które poświęcono demonstracji wybranych kamieni kolorowych poprawianych i syntetycznych przy pomocy przenośnego laboratorium gemmologicznego przywiezionego przez Tajów. Po prawie 3-godzinnym spotkaniu – warsztatach, cala delegacja GIT na czele z ambasadorem Królestwa Tajlandii Bansarn Bunnag oraz ministrem-konsulem Sathaworn Subsoontorn została poproszona do sali konferencyjnej, gdzie prof. Jerzy Lis przywitał szanownych gości i przystąpiono do podpisania umowy o współpracy naukowo-dydaktycznej między obiema instytucjami. Po ceremonii podpisania umowy generalnej prof. J. Lis zaprosił gości na obiad, w trakcie którego omawiano założenia przyszłej współpracy, możliwość wyjazdu studentów i pracowników AGH na kursy gemmologiczne z zakresu identyfikacji kamieni kolorowych naturalnych i syntetycznych do Bangkoku, wymianę doświadczeń oraz wspólne prowadzenie badań naukowych z zakresu gemmologii.

fot. H. Pitera

Za zorganizowanie seminarium gemmologicznego i warsztatów naukowych, a także za oprawę ceremonii podpisania umowy generalnej pomiędzy AGH i GIT (Tajlandia) odpowiedzialni byli dr inż. Magdalena Dumańska-Słowik oraz asystent prof. J. Lisa, dr inż. Łukasz Wójcik. Koordynatorem ze strony tajskiej był minister-konsul Sathaworn Subsoontorn. Przy tej okazji należy wspomnieć o panu mgr. inż. Januszu Gradowskim, właścicielu firmy „Multistone”, którego zasługą jest zainicjowanie tej współpracy.

Umowa została uroczyście podpisana, teraz zostaje jej realizacja. Obie strony mają duże oczekiwania, a jak będzie z ich realizacją – czas pokaże.

Wiesław Heflik