Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
24 wrzesień 2017
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Profesor Eugeniusz Świtoński Doktorem Honoris Causa AGH

Na wniosek Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, Senat AGH uchwałą nr 77/2012, podjętą w dniu 25 kwietnia 2012, nadał tytuł Doktora Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej, profesorowi Eugeniuszowi Świtońskiemu – wybitnemu uczonemu w zakresie mechaniki i budowy maszyn, nauczycielowi, wychowawcy i promotorowi wielu pracowników naukowych, za niezwykle bogatą i różnorodną pracę naukową oraz w uznaniu istotnych dokonań organizacyjnych służących rozwojowi nauk technicznych.

Podczas uroczystego posiedzenia Senatu AGH w dniu 20 czerwca 2012, Rektor AGH prof. Antoni Tajduś wręczył insygnia godności Doktora Honoris Causa AGH prof. Eugeniuszowi Świtońskiemu.

Promotorem nadania godności Doktora Honoris Causa AGH był prof. Janusz Kowal, Dziekan Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki (tekst laudacji wygłoszonej przez pana profesora w trakcie uroczystego posiedzenia Senatu AGH w dniu 20 czerwca 2012 przedstawiamy poniżej).

Recenzentami byli: prof. dr hab. inż. Włodzimierz Kurnik z Politechniki Warszawskiej oraz prof. zw. dr hab. inż. Eugeniusz Rusiński z Politechniki Wrocławskiej.


Laudacja poświęcona
prof. dr. hab. inż. Eugeniuszowi Świtońskiemu

Magnificencjo Rektorze!
Wysoki Senacie!
Dostojny Doktorze Honorowy!
Szanowne Panie, Szanowni Panowie!

Przypadł mi jako promotorowi ogromny zaszczyt, a zarazem wielka przyjemność wygłoszenia elogium dla mojego drogiego przyjaciela, wybitnego badacza, profesora Eugeniusza Świtońskiego, który za chwilę zostanie ogłoszony Doktorem Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie.

Przedstawiając zgodnie z tradycją uniwersytecką mowę głoszącą chwałę uczonego, jego dzieł i zasług, należy podkreślić, że jest tych dokonań tak wiele zarówno w obszarze badań, organizacji nauki, jak również kształcenia i kreowania młodej kadry naukowej. Wszędzie tam pozostał trwały ślad działalności profesora Świtońskiego, który wytyczył nowe drogi rozwoju mechaniki oraz zastosowań tej dziedziny wiedzy w praktyce inżynierskiej. Nie ulega wątpliwości, że wkład profesora Świtońskiego w rozwój mechaniki i budowy maszyn, polskiej i światowej jest znaczący, a w niektórych obszarach wręcz doniosły. Profesor jest postacią dobrze znaną w naszym środowisku, a jego osiągnięcia są tak ewidentne, że uzasadnienie wniosku uważam za czysto formalną konieczność, wymaganą przez odpowiednie procedury, dlatego przedstawiam je w ogromnym skrócie.

fot. Zbigniew Sulima

Całe tak aktywne i bogate życie zawodowe poświęcone działalności naukowo-dydaktycznej – połączył profesor z Politechniką Śląską. Po ukończeniu studiów w Politechnice Poznańskiej w 1963 roku, rozpoczął pracę w Politechnice Śląskiej, z którą związany jest zawodowo do dnia dzisiejszego.

Dzięki swojej wszechstronności i niezwykłemu zaangażowaniu w prawie 50-letnim okresie pracy zyskał autorytet wybitnego uczonego, pedagoga i organizatora, łączącego umiejętnie pracę naukową, dydaktyczną oraz działalność organizatorską oraz społeczną.

Działalność naukowo-dydaktyczną rozpoczął od stanowiska stażysty, przechodząc w następnych latach kolejne szczeble kariery naukowej, aż do stanowiska profesora zwyczajnego. Pracę naukową rozpoczął studiami nad zagadnieniami teorii powłok i analizy drgań. Pierwsze prace dotyczyły stateczności prętów cienkościennych oraz badań teoretyczno-doświadczalnych stateczności powłok o kształcie hiperboloidy obrotowej poddanej ciągłemu obciążeniu zewnętrznemu, przy jednoczesnym uwzględnieniu ciężaru własnego powłoki.

Drugi obszar zainteresowań naukowych profesora, to dynamika wież wyciągowych oraz badania teoretyczne dotyczące stateczności i dynamiki prętów cienkościennych o zmiennym przekroju. Za te prace został wyróżniony nagrodami indywidualnymi Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Podjęte badania zagadnień teorii powłok i prętów cienkościennych były inspirowane bezpośrednimi potrzebami przemysłu hutniczego i obronnego.

fot. Zbigniew Sulima

W 1970 roku, po obronie z wyróżnieniem pracy doktorskiej, został zatrudniony na stanowisku adiunkta. Uzyskanie przez prof. Świtońskiego stopnia naukowego doktora i doktora habilitowanego było potwierdzeniem jego predyspozycji naukowych, umiejętności, pracowitości, wiedzy i aktywności – Jego twórczej osobowości.

Kolejnym obszarem, w którym profesor zainicjował badania było opracowanie w ujęciu mechatronicznym, oryginalnej metodyki modelowania oraz algorytmów i programów obliczeniowych do predykcji właściwości dynamicznych elektromechanicznych napędów maszyn, a w szczególności napędów maszyn górniczych dużej mocy. Opracowana przez profesora wspólnie z zespołem metodyka modelowania i obliczeń właściwości dynamicznych napędów maszyn jest owocem wieloletnich prac badawczych i wdrożeniowych. Wynikiem zakrojonych na szeroką skalę badań analitycznych i doświadczalnych było ujawnienie istotnego wpływu sprzężenia zwrotnego układu elektrycznego i mechanicznego na wartości sił dynamicznych w parach kinematycznych układu napędowego. Z tą tematyką związanych było siedem obronionych rozpraw doktorskich, wykonanych pod kierunkiem prof. E. Świtońskiego.

Ważnym osiągnięciem szkoły naukowej profesora jest opracowanie metodyki kształtowania właściwości dynamicznych maszyn, wykorzystującej metody modelowania oparte na dyskretyzacji z użyciem elementów skończonych, analizę wrażliwości, metody optymalizacji oraz metody doświadczalnej identyfikacji parametrów opisujących modele. Metodyka ta jest efektywnym narzędziem projektowym, umożliwiającym optymalizację takich kryteriów jakości projektowanego urządzenia jak np. minimalizacja kosztów, masy, gabarytów, maksymalizacja przenoszonej mocy, minimalizacja obciążeń dynamicznych. W zakresie tej działalności prowadzone są badania dotyczące opracowania algorytmu kształtowania charakterystyk dynamicznych układów maszynowych, zapewniających im pożądane cechy dynamiczne.

Z początkiem lat dziewięćdziesiątych profesor Eugeniusz Świtoński podjął badania z zakresu rozwijającej się bardzo intensywnie biomechaniki inżynierskiej. Zaliczyć do nich można badania modelowe lokomocji i obciążeń narządów ruchu człowieka zainspirowane ciągłym wzrostem urazów, których leczenie wymaga nowoczesnej techniki niezbędnej do osiągania pożądanych postępów w metodach nowoczesnej rehabilitacji. W zespole kierowanym przez profesora znalazły się prace badawcze ukierunkowane na modelowanie narządów ruchu człowieka. Prace teoretyczne w tym zakresie są skojarzone z pracami o charakterze doświadczalnym, których celem jest wyznaczenie obciążeń działających na układ kostny człowieka. Efektem utylitarnym tych prac jest oryginalny stół do pionizacji i podnoszenia chorego.

Dorobek naukowy profesora Eugeniusza Świtońskiego obejmuje do chwili obecnej 12 monografii i ponad 200 publikacji oraz 6 patentów. Wartość tego dorobku polega nie tylko na konkretnych oryginalnych rezultatach, ale przede wszystkim na tym, że prace prof. Eugeniusza Świtońskiego znajdowały praktyczne zastosowania w przemyśle. Jest autorem licznych wdrożeń, od wielu lat współpracuje z przemysłem i gospodarką. Cechą charakterystyczną prac naukowych profesora jest nowatorskie podejście do każdego problemu, aktywność w kreowaniu nowych, użytecznych rozwiązań, transferze nowoczesnych technologii i umiejętność tworzenia twórczej atmosfery w swoim otoczeniu. Osobowość profesora, staranność w pracy, a także umiejętność wybierania ważnych zadań naukowych oraz ich zastosowań stała się dla wielu wzorem do naśladowania.

fot. Zbigniew Sulima

Profesor Eugeniusz Świtoński aktywnie współpracuje naukowo i organizacyjnie z wieloma liczącymi się ośrodkami naukowymi krajowymi i zagranicznymi. Jego prace znalazły uznanie w świecie naukowym. Ma rozległe międzynarodowe kontakty naukowe, między innymi współpracuje ściśle z ośrodkami w Aachen, Brnie, Ostrawie, Pilźnie, Moskwie, Kijowie i innych.

Działalność naukowa przyniosła profesorowi uznanie i prestiż, czego wyrazem jest jego członkowstwo w wielu organizacjach naukowych krajowych i zagranicznych. Między innymi jest członkiem Komitetu Mechaniki i Komitetu Budowy Maszyn PAN, członkiem Komisji Górniczej PAN, członkiem Komitetu Badań Naukowych, a od 2005 roku członkiem Rady Nauki i Komisji Badań na Rzecz Rozwoju Nauki w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz przewodniczącym Zespołu Nauk Technicznych w tej komisji. Jest również członkiem Zespołu Badań na rzecz Obronności i Bezpieczeństwa w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W 2007 roku zostaje wybrany na członka Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych i pełni tę funkcję w obecnej kadencji. Jest również członkiem wielu komitetów redakcyjnych czasopism naukowych w kraju i za granicą.

Oprócz osobistego wkładu badawczego w rozwój mechaniki i budowy maszyn, profesor Świtoński ma ogromne zasługi na polu dydaktyki i kształcenia kadr naukowych. Jest niezwykle cenionym i szanowanym przez studentów wykładowcą i wychowawcą, był animatorem studenckiego ruchu naukowego, promotorem 13 prac doktorskich, a szereg jego współpracowników uzyskało stopień doktora habilitowanego i tytuł naukowy. Dzięki swoim studiom literaturowym, ogromnej wiedzy i doskonałemu wyczuciu aktualnych problemów naukowych profesor potrafi wskazać obiecujący obszar badawczy, w którym zainteresowany odnajduje zagadnienia naukowe pozwalające nie tylko zdobyć stopień naukowy, ale również kształtować jego sylwetkę naukową. Inspirując swoich współpracowników i licznych uczniów tworzy wokół siebie własną szkołę naukową.

Profesor pełnił wiele funkcji organizacyjnych w Politechnice Śląskiej. Od 1981 roku był zastępcą dyrektora Instytutu Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn, a następnie od 1991 roku, po reorganizacji Instytutu, kierownikiem Katedry Mechaniki Technicznej, a po jej podziale Kierownikiem Katedry Mechaniki Stosowanej. W latach 1987–1990 był prodziekanem Wydziału Mechanicznego Technologicznego.

Profesor E. Świtoński za swoje wybitne osiągnięcia naukowe i dydaktyczno-organizacyjne był wyróżniany licznymi nagrodami Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Rektora Politechniki Śląskiej, nagrodą w Ogólnopolskim Konkursie Polskiego Towarzystwa Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej. Został również wyróżniony odznaczeniami państwowymi i resortowymi Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Brązowym, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

W uznaniu wyjątkowych osiągnięć naukowych i organizacyjnych Profesor Eugeniusz Świtoński uzyskał w 2007 roku Doktorat Honoris Causa Politechniki Rzeszowskiej, a w 2009 roku ten zaszczytny tytuł został mu nadany przez macierzystą Politechnikę Śląską.

fot. Zbigniew Sulima

Szanowni Państwo,

Pozycja naukowa i autorytet profesora Eugeniusza Świtońskiego są efektem jego talentu i wyjątkowych zdolności. Swoją pozycję budował przez całe swoje życie zawodowe. Nie ma dzisiaj w Polsce wyższej uczelni technicznej, w której profesor nie miałby swoich przyjaciół i nie cieszyłby się wielką estymą, szacunkiem i uznaniem. Podkreślają to również w swoich opiniach panowie recenzenci.

Profesor Włodzimierz Kurnik w opinii sporządzonej dla Senatu Politechniki Warszawskiej pisze, że „prof. dr hab. inż. Eugeniusz Świtoński jest wybitnym, w skali międzynarodowej uczonym w zakresie inżynierii mechanicznej i podstaw budowy maszyn. Jest postacią powszechnie znaną w środowisku naukowym, nie tylko dzięki swoim osiągnięciom badawczym, ale również poprzez bardzo aktywną działalność organizacyjną w szkolnictwie wyższym, związaną z pełnieniem licznych funkcji, zarówno w macierzystej uczelni, jak też w systemie zarządzania nauką w Polsce oraz w organizacjach naukowych i inżynierskich”.

Profesor Eugeniusz Rusiński w opinii przygotowanej dla Senatu Politechniki Wrocławskiej stwierdza, że: „Wieloletnia działalność naukowa profesora, jego bogaty dorobek naukowy, znany i ceniony nie tylko w Polsce, ale i na świecie oraz jego aktywna działalność na niwie dydaktyki i organizacji nauki, daje mi głębokie przeświadczenie, że jest on osobą, która w pełni zasługuje na wszelkie honory. Nadanie mu godności Doktora Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej będzie stanowiło wyraz najwyższego uznania jego twórczych dokonań oraz wieloletniej, niezwykle owocnej współpracy naukowo-badawczej z pracownikami kilku wydziałów tej znakomitej uczelni.

Jestem przekonany, że w tym krótkim wystąpieniu nie udało mi się przekazać wszystkich osiągnięć i zalet Profesora o tak szerokiej aktywności naukowej oraz organizacyjnej na rzecz rozwoju nauki. Mam jednak głęboką nadzieję, że podane informacje przybliżyły Jego osiągnięcia, a także rolę, jaką odgrywał i odgrywa w rozwoju nauki w kraju i za granicą.

Magnificencjo,
Wysoki Senacie,
Szanowni Państwo,

Przedstawione przez mnie informacje dotyczące całokształtu działalności zawodowej w pełni uzasadniają decyzję Senatu Akademii Górniczo-Hutniczej o nadaniu panu profesorowi Eugeniuszowi Świtońskiemu najwyższej godności akademickiej – Doktoratu Honoris Causa.

Wielce Szanowny
Panie Profesorze,

Prosimy przyjąć ten tytuł jako wyraz wdzięczności za wszystko, co uczynił pan nie tylko dla naszej uczelni, ale dla polskiej i światowej nauki.

prof. Janusz Kowal