Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
18 styczeń 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Nauczanie współczesnych technologii transmisji danych w systemach automatyki przemysłowej
23 styczeń 2012

Międzynarodowe projekty CoNeT oraz IPNeT

Od wielu lat Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie uczestniczy aktywnie w licznych projektach krajowych i międzynarodowych o charakterze naukowym i dydaktycznym. Efekty tych przedsięwzięć to wiele istotnych wyników naukowych, nowe technologie, a także udoskonalone i uaktualnione treści i metody nauczania oraz materiały i pomoce dydaktyczne. Wiele projektów o charakterze dydaktycznym realizowanych jest w ramach programu „Uczenie się przez całe życie” (Lifelong Learning Programme) Erasmus. W programie tym przewidziano szeroką gamę różnych aktywności (typów działania), których celem jest osiągnięcie różnorodnych rezultatów. Rokrocznie AGH składa kilka aplikacji do agencji Erasmusa; wiele z nich jest rozpatrywanych pozytywnie i otrzymuje dofinansowanie z budżetu Unii Europejskiej.

Niniejszy artykuł traktuje o dwóch takich projektach, ściśle ze sobą powiązanych, realizowanych przez międzynarodowe konsorcja uczelni, w których uczestniczy Akademia Górniczo-Hutnicza. Pierwszy z nich to projekt wielostronny (Multilateral Project) Co-operative Network Training, oznaczony akronimem CoNeT. Realizuje go zespół siedmiu szkół wyższych, w większości z krajów europejskich: Karel de Grote-Hogeschool (Belgia), University of Ruse (Bułgaria), Fachhochschule Düsseldorf University of Applied Sciences (Niemcy), Technological Educational Insitute of Crete (Grecja), AGH University of Science and Technology (Polska), Yildiz Technical University (Turcja) oraz University of Limerick (Irlandia). Oprócz ośrodków edukacyjnych, w projekcie uczestniczą również partnerzy komercyjni: Limburgs Technologiecentrum van de Metaalsector (Belgia), Phoenix Contact (Niemcy) oraz ENOSAD (Turcja). Koodrynatorem projektu jest Karel de Grote-Hogeschool z Belgii. Realizacja projektu rozpoczęła się 1 października 2009 roku, a zakończenie planowane jest na 30 września 2012 roku. Kwota dofinansowania projektu, przypadająca na AGH, to 24 210,00 EUR. Ze strony AGH w przedsięwzięciu uczestniczy Katedra Automatyki z Wydziału Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki, a kierownikiem projektu jest prof. dr hab. inż. Wojciech Grega. Celem przedsięwzięcia CoNeT jest przygotowanie merytoryczne i prowadzenie serii międzynarodowych kursów poświęconych tematyce przesyłu danych we współczesnych systemach automatyki z wykorzystaniem popularnych przemysłowych standardów i protokołów dla sieci telekomunikacyjnych bazujących na technologiach Ethernet i Wi-Fi. Mowa o protokołach takich jak EtherNet/IP, ProfiNet czy EtherCAT, wykorzystywanych w sprzęcie automatyki różnych firm, jak: Siemens, Rockwell Automation (Allen-Bradley), Phoenix Contact czy WAGO. W ramach programu opracowywane są materiały dydaktyczne o charakterze wykładów, podręczników oraz instrukcji do ćwiczeń, a także konstruowane są mobilne stanowiska laboratoryjne, zwane CoNeT Mobile Labs (CMLs). Są one wyposażone w programowalne sterowniki logiczne, panele operatorskie, symulatory procesów, falowniki, czujniki, urządzenia wykonawcze i wiele innych, umożliwiające kursantom praktyczne zapoznanie się z zagadnieniami konfigurowania, utrzymania i diagnostyki przemysłowych sieci wymiany danych. Wielkim atutem stanowisk jest ich mobilność (każdy CML ma postać solidnej, zamykanej, łatwiej w transporcie walizki), gwarantująca dużą elastyczność w wyborze miejsca prowadzenia kursu i pozwalająca na wyjazdy do klienta. W skład zespołu realizującego przedsięwzięcie wchodzą nauczyciele akademiccy oraz przedstawiciele przemysłu zajmujący się zagadnieniami przemysłowych sieci telekomunikacyjnych, pochodzący z różnych krajów, reprezentujący różne instytucje i specjalizujący się w różnorodnych technologiach oferowanych przez szeroki wachlarz producentów. Taki skład osobowy ułatwia przygotowanie wszechstronnych, aktualnych i atrakcyjnych materiałów dydaktycznych i stanowisk treningowych, dostosowanych do aktualnych potrzeb odbiorców przemysłowych. Zasadniczą grupą docelową, do której adresowane są szkolenia, są osoby pracujące w przemyśle na stanowiskach związanych z projektowaniem, wykonywaniem i serwisowaniem instalacji automatyki oraz z ich dozorem i utrzymaniem ruchu. CoNeT oferuje im aktualne i wszechstronne szkolenia, prowadzone w siedzibach uczelni partnerskich lub u klienta przez specjalistów wysokiej klasy. Drugą grupą docelową są studenci drugiego stopnia studiów na kierunkach związanych z automatyką i informatyką stosowaną. W celu doskonalenia opracowywanych materiałów i stanowisk laboratoryjnych, partnerzy projektu podczas jego trwania prowadzą szkolenia dla obu wymienionych wyżej grup docelowych, prowadząc monitoring ich przebiegu oraz gromadząc doświadczenia i uwagi zarówno kursantów, jak i instruktorów. Ostatecznym celem jest przygotowanie atrakcyjnej, aktualnej i konkurencyjnej oferty szkoleń i doradztwa w zyskującej ogromne znaczenie dyscyplinie rozproszonej automatyki przemysłowej (wykorzystującej komunikację za pośrednictwem sieci teleinformatycznych). Dodatkowe korzystne efekty projektu to zacieśnienie współpracy między ośrodkami dydaktycznymi i partnerami przemysłowymi z różnych krajów. Kolejna korzyść to możliwość wykorzystania doświadczeń zdobytych w ramach opisywanego przedsięwzięcia do uaktualnienia i uatrakcyjnienia programów nauczania w szkołach wyższych wchodzących w skład konsorcjum.

W celu wymiany doświadczeń, monitorowania postępu projektu oraz rozdziału nowych prac i obowiązków, partnerzy spotykają się regularnie w ramach walnych zgromadzeń (General Meetings), organizowanych w siedzibach poszczególnych członków CoNeT-u. Gospodarzem drugiego takiego spotkania (GM2) było AGH w Krakowie. Odbyło się ono w dniach 4–5 lutego 2010. Informacje o jego przebiegu i programie można znaleźć w Internecie pod adresem sites.google.com/site/aghconet.

Bliższe informacje na temat całego projektu dostępne są w witrynie internetowej pod adresem www.conet-eu.net.

W ścisłym związku z projektem CoNeT pozostaje kurs intensywny (Intensive Programme) IPNeT, zatytułowany Modern Data Transfer Standards in Industrial Automation (Współczesne standardy przesyłu danych w automatyce przemysłowej). Jest on również realizowany w ramach LLP Erasmus. Prowadzi go konsorcjum szkół wyższych o niemalże takim samym składzie, jak w przypadku projektu CoNeT. Koordynacją kursu zajmuje się Katedra Automatyki na Wydziale Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki AGH, a osobą kontaktową jest dr inż. Andrzej Tutaj. W lutym ubiegłego roku odbyła się w AGH pierwsza edycja tego kursu. Dofinansowanie tej edycji, przyznane przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji (krajową agencję programu LLP Erasmus) wyniosło 25 170,00 EUR. Wniosek o przeprowadzenie drugiej edycji kursu, która ma odbyć się w bieżącym roku w Technological Educational Insitute of Crete w Grecji, również został rozpatrzony pozytywnie, a obiecane dofinansowanie wynosi 30 762.00 EUR. W przyszły roku konsorcjum zamierza starać się o środki na kolejną, trzecią edycję. Kurs, który ma charakter szkoły zimowej bądź letniej, przeznaczony jest dla grupy 24 studentów studiów II stopnia kształcących się na kierunkach związanych z automatyką lub informatyką stosowaną z ośrodków biorących udział w programie (po 4 osoby z każdej uczelni). Kurs intensywny daje uczestniczącym w nim studentom okazję poznania teoretycznych i praktycznych zagadnień związanych z dziedziną rozproszonych systemów automatyki przemysłowej. Zajęcia prowadzi zespół nauczycieli akademickich ze szkół wchodzących w skład konsorcjum. W ramach trwających dwa tygodnie zajęć studenci mają możliwość poznania podstaw teoretycznych oraz praktycznego przećwiczenia zastosowań przemysłowych sieci telekomunikacyjnych do wymiany danych między programowalnymi sterownikami logicznymi i innym sprzętem automatyki przemysłowej. Ćwiczenia praktyczne realizowane są z wykorzystaniem mobilnych stanowisk laboratoryjnych przygotowanych w ramach projektu CoNeT. Kurs pozwala studentom również na „doszlifowanie” umiejętności posługiwania się językiem angielskim (w którym prowadzone są zajęcia) oraz daje szansę sprawdzenia się jako członek wielonarodowego i wielokulturowego zespołu (jedną z form zajęć są projekty realizowane w grupach). Dla studentów spoza kraju, w którym odbywają się zajęcia, to także okazja do poznania kultury innego narodu (jak wiadomo, „podróże kształcą”) i zwiedzenia atrakcyjnych turystycznie miejsc. Dodatkowy atut to możliwość odwiedzenia zakładów czy laboratoriów przemysłowych, gdyż w ramach zajęć przewidziane są i takie wizyty.

Z punktu widzenia projektu wielostronnego CoNeT, kurs intensywny IPNeT daje możliwość zweryfikowania opracowanych materiałów, metod i pomocy dydaktycznych. Dzięki rozbudowanemu monitorowaniu efektów i przebiegu nauki oraz systemowi ankietowania uczestników kursu (studentów i nauczycieli), możliwe jest ocenienie jakości przygotowanych szkoleń i wprowadzenie zmian mających na celu ich uatrakcyjnienie i udoskonalenie. Oficjalna strona internetowa kursu intensywnego IPNeT dostępna jest pod adresem:

ipnet.agh.edu.pl

Dotychczasowe rezultaty obu projektów okazały się zadowalające i obiecujące, przez co zachęcają do kontynuowania i rozwijania tych przedsięwzięć. Korzystne efekty projektów odczuwają zarówno kursanci i studenci korzystający ze szkoleń i kursów, jak i ośrodki zaangażowane w CoNeT i IPNeT, gdyż oba programy umożliwiają im zacieśnienie współpracy i udoskonalenie treści nauczania. Nawet po zakończeniu obu projektów ich wyniki będą dalej służyły realizacji głównego celu programu LLP Erasmus – rozwojowi różnych form uczenia się przez wspieranie współpracy między systemami edukacji i szkoleń w krajach uczestniczących.

Andrzej Tutaj