Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
30 czerwiec 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Górnictwo morskie surowcową szansą przyszłych pokoleń
23 styczeń 2012

Barbórkowa konferencja naukowo-techniczna

W dniach 7–8 grudnia 2011 roku w naszej uczelni odbyła się pierwsza konferencja naukowo-techniczna zatytułowana „Górnictwo morskie surowcową szansą przyszłych pokoleń”, poświęcona zagadnieniom surowców mineralnych na dnie mórz i oceanów oraz możliwościom ich eksploatacji.

Ze względu na wagę tematyki, konferencja objęta została patronatem Parlamentu Europejskiego oraz Wicepremiera RP, Ministra Gospodarki Waldemara Pawlaka.

Konferencje zorganizowały: Wydział Górnictwa i Geoinżynierii AGH we współpracy z wydziałem Nawigacyjnym Akademii Morskiej w Szczecinie. Rozpoczął ją Dziekan Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii prof. Piotr Czaja, który scharakteryzował istotę konferencji oraz przywitał przybyłych Gości – uczestników. Tekst przemówienia wprowadzającego zamieszczamy poniżej.

W konferencji uczestniczyli między innymi:

– prof. Maciej Kaliski – Podsekretarz stanu, Wiceminister Gospodarki,

– prof. Stanisław Gucma – Rektor Akademii Morskiej w Szczecinie,

– prof. Antoni Tajduś – Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie,

– prof. Wojciech Ślączka – Prorektor ds. Morskich Akademii Morskiej w Szczecinie,

– prof. Jan Hupka – Prorektor ds. Badań Naukowych i Wdrożeń Politechniki Gdańskiej,

– Alicja Ogonowska – Naczelnik Wydziału w Departamencie Bezpieczeństwa Żeglugi w Ministerstwie Infrastruktury,

– prof. Jerzy Hajduk – Dziekan Wydziału Nawigacyjnego Akademii Morskiej w Szczecinie,

– prof. Jerzy Sobota – Dziekan Wydziału Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu,

– prof. Andrzej Gonet – Dziekan Wydziału Wiertnictwa, Nafty i Gazu AGH,

– dr inż. Tomasz Abramowski – Dyrektor Wspólnej Organizacji Interoceanmetal w Szczecinie,

– mgr inż. Leszek Jurys – Dyrektor Oddziału Geologii Morza Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie,

– dr Kazimierz Szefler – Dyrektor Instytutu Morskiego w Gdańsku,

– dr inż. kpt. ż.w., pof. nadzw. Andrzej Królikowski, Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni,

– prof. Lech Kobyliński – Przewodniczący Rady Fundacji Bezpieczeństwa Żeglugi i Ochrony Środowiska,

– mgr inż. Krzysztof Michnal – Prezes Zarządu Szkoły Morskiej w Gdyni Sp. z o.o.,

– prof. Bolesław Mazurkiewicz – Wydział Nawigacyjny AMS,

– prof. Ryszard A. Kotliński – Kierownik Zakładu Geologii Morza Uniwersytetu Szczecińskiego,

– prof. Włodzimierz Mizerski – Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie.

Dlaczego o tych sprawach
dyskutowano w AGH?

Od zarania dziejów pojęcie „górnictwo” było jednoznaczne i dotyczyło wyłącznie działań podejmowanych przez człowieka w celu pozyskania kopalin ze skorupy ziemskiej. Odnosiło się do poszukiwania, dokumentowania, udostępniania i przetwórstwa surowców mineralnych koniecznych do rozwoju ludzkości dostępnych przeważnie z lądu. Do grona wielkich pionierów i nauczycieli górnictwa można zaliczyć w Europie Georgiusa Agricolę (1494–1555), a w Polsce Stanisława Staszica (1755–1826), którzy już przed wiekami uczyli, jak skarby gromadzące się we wnętrzu Ziemi przez miliony lat można pozyskać i oddać społeczeństwu.

fot. arch. autora

Cała skorupa ziemska zbudowana jest z minerałów i związków chemicznych niezbędnych człowiekowi do życia i rozwoju. Prawie ¾ (70,8%) powierzchni Ziemi przykrywają słone wody mórz i oceanów. Procesy geologiczne trwające miliony lat, nieustannie formują na ich dnie liczne skupiska minerałów bardzo cennych dla człowieka i często w bardzo atrakcyjnych koncentracjach.

W obliczu konieczności dostarczenia Ludzkości surowców gwarantujących Jej zrównoważony rozwój koniecznym staje się podjęcie wspólnych działań świata nauki i przemysłu w zakresie pozyskiwania surowców z mineralnych z dna mórz i oceanów. Wobec złożoności wyzwań, jakie stawia przed nami górnictwo morskie, obrady konferencyjne odbyły się w następujących sesjach tematycznych:

– zasoby mórz i oceanów – surowcową przyszłością,

– geologia, metody badań dna mórz i oceanów, dokumentowanie i szacowanie zasobów złóż,

– zagadnienia prawne w górnictwie morskim,

– wizje technologii dla górnictwa podwodnego,

– górnictwo morskie – nowe wyzwania w zakresie nawigacji, ruchu statków i procedur bezpieczeństwa na morzu,

– aspekty ekonomiczne pozyskiwania surowców mineralnych z dna mórz i oceanów.

Przebieg i rezultaty konferencji

Uroczystego otwarcia konferencji dokonali rektorzy obydwu uczelni prof. Antoni Tajduś – AGH i prof. Stanisław Gucma – AMS.

Słowa pozdrowienia i życzenia od Wicepremiera Waldemara Pawlaka przekazał Podsekretarz stanu, Wiceminister Gospodarki prof. Maciej Kaliski, który w imieniu premiera wygłosił wykład wprowadzający zatytułowany: „Surowce mineralne a rozwój cywilizacji”.

Zagadnieniem surowców morskich zajmuje się w Polsce wiele jednostek naukowo-badawczych. W konferencji udział wzięło łącznie 130 osób. W pięciu sesjach tematycznych wygłoszonych zostało 39 referatów związanych z większością zagadnień charakterystycznych dla problematyki geologii dna morskiego, techniki poruszania się po morzach i oceanach w celu prowadzenia eksploatacji oraz samych zagadnień pozyskiwania surowców oraz ich przeróbki.

Konferencja wykazała, że polski potencjał naukowy w tym obszarze jest bardzo duży i że w Polsce bardzo wiele ośrodków prowadzi prace naukowo-badawcze z tego zakresu. Jest to bardzo budujące zwłaszcza w aspekcie kształcenia kadr, które w niedalekiej przyszłości podejmą konkretne prace w tym zakresie. Polska mając swoją znaczącą obszarowo działkę Clarion – Clipperton na Pacyfiku (75 tys. km2) ma wielką szansę, aby w przyszłości sięgać po zasoby surowców metalicznych oraz osadów zawierających bardzo cenne pierwiastki „krytyczne”. Wielką rolę w koordynacji prac w tym temacie odgrywa wspólna organizacja „Interoceanmetal”.

fot. Zbigniew Sulima

Konferencja wskazała też na wiele obszarów, w których w polskich uczelniach ani też innych jednostkach badawczych nie prowadzi się jeszcze ani edukacji, ani prac badawczo-rozwojowych. Należą tu problemy mechaniki i robotyki, automatyki, sterowania urządzeniami pracującymi pod wodą w warunkach bardzo wysokich ciśnień hydrostatycznych. Bardzo ważnym problemem jest wysoko zaawansowana w pierwszej fazie przeróbka mechaniczna, potem również termiczna, chemiczna i biologiczna pozyskanych surowców oraz gospodarka odpadami w warunkach oceanicznych.

Podobnie bardzo duże wyzwania stoją przed służbami morskimi, które miałyby zapewnić bezpieczną żeglugę, stabilizację obiektów pływających w miejscu eksploatacji, ich bezpieczeństwo w przypadku sztormów i silnego falowania morza, aż po tzw. sprawy meteorologii czy sprawy natury socjologicznej.

Podsumowując, konferencja spełniła oczekiwania organizatorów. Większość prac została opublikowana w kwartalniku Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH zatytułowanym „Górnictwo i Geoinżynieria”, stanowiąc tym samym doskonały zbiór „polskiej wiedzy i polskich osiągnięć w ramach szeroko rozumianego górnictwa morskiego”.

W tym miejscu serdecznie dziękuję wszystkim autorom i wykładowcom za trud opracowania materiałów i chęć podzielenia się swoją wiedzą z zainteresowanymi. Dziękuję także organizatorom konferencji, a w szczególności Sekretarzowi Komitetu Organizacyjnego dr. inż. Kazimierzowi Różkowskiemu wraz z całym wspaniałym zespołem młodych pracowników nauki i doktorantów.

Dziękuję też Władzom obydwu uczelni, panom rektorom prof. Antoniemu Tajdusiowi i prof. Stanisławowi Gucmie oraz dziekanowi Wydziału Nawigacyjnego AMS prof. Jerzemu Hajdukowi, za nieocenioną pomoc w przygotowaniu i przeprowadzeniu konferencji.

Piotr Czaja
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego,
Dziekan Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH


Wystąpienie wprowadzające Dziekana Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH prof. Piotra Czai na uroczystym
otwarciu konferencji naukowo-technicznej "Górnictwo morskie surowcową szansą przyszłych pokoleń"

Szanowni Państwo!

Niesłychane! – górnictwo morskie pod Wawelem!

Górnictwo morskie – to hasło znane na świecie od dziesiątków lat. Pierwsze prace z tego zakresu w AGH pojawiły się już w 1984 roku zebrane w książce prof. Stanisława Karlica Zarys górnictwa morskiego. Później o tzw. „górnictwie morskim” mówiło się już znacznie więcej w końcu lat dziewięćdziesiątych dwudziestego stulecia.

W 2010 roku Wydział Górnictwa i Geoinżynierii AGH w Krakowie, lider w zakresie technologii górniczych oraz Wydział Nawigacyjny Akademii Morskiej w Szczecinie, lider w zakresie „panowania na morzach i oceanach”, w czasie posiedzenia Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych (KRPUT) w Szczecinie, podpisały porozumienie o realizacji wspólnych inicjatyw w zakresie przygotowania kadr inżynieryjno-technicznych do rozwijania technik i technologii pozwalających na szeroką eksplorację dna morskiego w celu pozyskania spoczywających na nim surowców, w tym pierwiastków ziem rzadkich odgrywających coraz większą rolę w rozwoju współczesnej techniki.

Sztuka poruszania się po morzu, budowa specjalistycznych maszyn, automatyka, robotyka, informatyka, nowoczesna geodezja, meteorologia i wiele innych zagadnień – to najważniejsze zadania stojące przed naszymi uczelniami.

Jak niewyobrażalnie trudne i nierozpoznane było morze dla Krzysztofa Kolumba (ponoć Polaka – syna Władysława III Warneńczyka) w 1492 roku, tak wiele wieków później wydaje się wciąż niedostępną dla nas jego mroczna głębina, w której natura ukryła, a przez procesy biologiczne, chemiczne i fizyczne nadal gromadzi w nim skarby, które mogą być nadzieją przyszłych pokoleń.

Dlatego dzisiaj w AGH gościmy przybyłych z całej Polski ludzi, wspaniałych ludzi, o horyzontach sięgających daleko za horyzonty mórz i oceanów, ludzi sięgających za horyzonty ludzkiego geniuszu i fantazji.

Witajcie kreatorzy nowej wiedzy i nauki. Witajcie Kolumbowie nowych morskich technologii. Witajcie współtwórcy górnictwa morskiego – surowcowej szansy przyszłych pokoleń. Witam wszystkich.Witam i przedstawiam naszych miłych gości konferencji.