Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
29 maj 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Profesor Jacek Walczewski – pionier polskiej astronautyki
06 grudzień 2011

W dniu 4 listopada 2011 roku na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Robotyki odbyło się seminarium z okazji 80. urodzin profesora Jacka Walczewskiego. Seminarium odbyło się z inicjatywy prof. Piotra Wolańskiego, Przewodniczącego Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN oraz prof. Janusza Kowala, Dziekana WIMiR AGH.

W seminarium wzięli udział między innymi: prof. Jacek Walczewski z małżonką, prof. Piotr Wolański, dr inż. Witold Wiśniowski – Dyrektor Instytutu Lotnictwa, prof. Maciej Maciejewski – Zastępca Dyrektora Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej ds. Badań, mgr Jan Sadonia – Dyrektor Krakowskiego Oddziału IMGW, dr Danuta Limanówka – członek Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Geofizycznego, Andrzej Chwastek reprezentujący Polskie Towarzystwo Rakietowe oraz byli współpracownicy prof. J. Walczewskiego, jak również pracownicy WIMiR. AGH reprezentował prof. Jerzy Lis, Prorektor AGH ds. Współpracy i Rozwoju, który życzył Jubilatowi długich lat życia w zdrowiu i przekazał życzenia od Rektora AGH prof. Antoniego Tajdusia.

Dziekan WIMiR prof. Janusz Kowal życzył również Jubilatowi wszystkiego najlepszego, dalszego wsparcia ze strony byłych współpracowników, a na zakończenie swojego wystąpienia powiedział „Szanowny Panie Profesorze – Ad multos annos”.

fot. arch. autora

W trakcie seminarium wygłoszono następujące referaty:

– prof. Piotr Wolański – Rozwój techniki rakietowej w Polsce;

– prof. Jacek Walczewski – Polskie rakiety badawcze w meteorologii;

– dr Leszek Ośródka – Badania warstwy granicznej atmosfery prowadzone pod kierownictwem prof. Jacka Walczewskiego;

– dr inż. Piotr Struzik – Badania satelitarne w Polsce – wkład prof. Jacka Walczewskiego.

Referaty wygłoszone podczas seminarium zostały zamieszczone na stronie internetowej www.imir.agh.edu.pl.

Profesor Jacek Walczewski jest jedną z ważniejszych postaci w historii polskiej astronautyki. Dorobek naszej astronautyki nie jest szczególnie imponujący, gdyż wynika on z możliwości ekonomicznych naszego kraju, ale mimo to dokonania profesora Walczewskiego są znaczące nie tylko z naszej krajowej perspektywy. Otóż dzięki m.in. jego dokonaniom czterdzieści lat temu istniała szansa, by Polska stała się jednym z pierwszych krajów, który może za pomocą własnej rakiety umieścić na orbicie satelitę. Profesor Jacek Walczewski urodził się w 1931 roku w Krakowie. Studiował w latach 1950–1956 w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, a następnie na Politechnice w Łodzi. W latach 1955–1957 pracował jako konstruktor maszyn. Od 1958 roku zajął się pracą naukową w zakresie badań atmosfery, w pracy tej osiągnął wiele sukcesów. Jest autorem licznych prac naukowych z tej dziedziny i zdobywał kolejne stopnie naukowe: doktora (1967), doktora habilitowanego (1985) i profesora (1990). Był członkiem Polskiej Akademii Nauk. W 1961 roku w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym (PIHM), czyli obecnym Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) w Krakowie, zorganizował Pracownię Rakietowych Sondowań Atmosfery, której został kierownikiem. W 1965 roku Pracownia została przekształcona w Zakład Badań Rakietowych i Satelitarnych. W Zakładzie tym pracowano nad badaniami atmosfery za pomocą polskich rakiet badawczych serii Meteor: Meteor 1, 2, 2K i 3, zaprojektowanych i produkowanych przez Instytut Lotnictwa. Największy pułap osiągnęła rakieta Meteor 2K, która doleciała do wysokości bez mała 100 km. Ze względów politycznych i ekonomicznych na początku lat 70. przerwano jednak te prace. Profesor Walczewski podsumował je w książce Polskie rakiety badawcze (WKiŁ, Warszawa 1982). W 1975 roku zakład prof. Walczewskiego został rozdzielony na dwie samodzielne jednostki: Zakład Badań Górnej Atmosfery oraz Ośrodek Odbioru Danych Satelitarnych. Jacek Walczewski został kierownikiem pierwszej z nich. Zakład zmieniał później nazwę na Zakład Meteorologii Kosmicznej (od 1980) i Zakład Teledetekcji Atmosfery (od 1985). Prowadzono w nim pionierskie wówczas w Polsce badania nad teledetekcją atmosfery za pomocą sodarów i lidarów, w szczególności pod kątem badań niższych warstw atmosfery (tzw. warstwy granicznej) oraz meteorologicznych uwarunkowań rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń.

Bolesław Karwat
Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki