Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
30 czerwiec 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Ryszard Czekajowski (1929–2010) wspomnienie

W dniu 7 lipca 2010, przeżywszy 81 lat, odszedł od nas, po ciężkiej chorobie, niezwykły człowiek, którego największą pasją, radością i sensem życia była nauka i wielokierunkowa praca, w których spełniał się całkowicie.

Urodził się 21 maja 1929, w Zdołbunowie na Wołyniu jako syn Antoniego i Kazimiery z domu Frydel, którzy jeszcze przed wybuchem II Wojny Światowej zamieszkali we Lwowie; matka była nauczycielką, a ojciec naczelnikiem poczty.

Był człowiekiem skromnym, ale wyjątkowo pracowitym i przyjacielskim. Zajmował się skutecznie bardzo ważnymi dziedzinami nauki, na wielu różnych płaszczyznach, co świadczy o Jego ogromnej wiedzy zdobytej zarówno na studiach, jak również w pracy zawodowej.

Studiował w trzech wspaniałych i znaczących uczelniach, a to:

– Uniwersytecie Jagiellońskim (1949–1952), na Wydziale Filozoficzno-Historycznym,

– Akademii Górniczo-Hutniczej (1950–1953), na Wydziale Górniczym,

– Uniwersytecie Warszawskim (1955–1959), na Wydziale Pedagogicznym,

uzyskując dyplomy ukończenia studiów w ww. uczelniach.

W 1967 roku uzyskał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych, nadany uchwałą Rady Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 21 kwietnia 1967.

fot. arch. autora

W Akademii Górniczo-Hutniczej studiowaliśmy razem w tej samej grupie – i jednoznacznie stwierdzam, że Ryszard był studentem wybitnym, pracowitym i wzorem dla nas wszystkich, godnym do naśladowania. Studiował z ogromną pasją, a uzyskaną wiedzę spożytkował umiejętnie w swojej pracy zawodowej.

Pracował głównie w uczelniach, najpierw w Uniwersytecie Jagiellońskim, a od 1 grudnia 1969 w Akademii Górniczo-Hutniczej aż do przejścia na zasłużoną emeryturę w 1994 roku.

Z Jego inicjatywy i za poparciem Pani prof. Anny Jankowskiej-Kłapkowskiej uchwałą Rady Instytutu Nauk Społecznych AGH został utworzony Zakład Pedagogiki, którego kierownikiem został dr inż. R. Czekajowski (1 grudnia 1969).

W dniu 21 marca 1973 został przyjęty do Polskiej Akademii Nauk w charakterze członka Komisji Nauk Pedagogicznych, a efektem Jego pracy w PAN było opracowanie i opublikowanie kilku pionierskich prac naukowych.

Ryszard Czekajowski uczestniczył w zespole wydawniczym „Biuletyn Informacyjny” i wydawnictw kombatanckich AK – Biblioteki Historycznej z cyklu „Na Kresach Wschodnich 1939–1945”. Był również współtwórcą i redaktorem „Biuletynu Informacyjnego Pracowników AGH”.

Z tej wieloletniej działalności naukowo-badawczej i dydaktyczno-wychowawczej pozostawił po sobie bardzo wiele opracowanych publikacji (ponad 150), wiele opinii naukowych oraz 10 wydawnictw książkowych. Z Jego wszechstronnej działalności należy podkreślić ogromne zaangażowanie w utworzeniu w podziemiach kościoła pw. św. Jadwigi Królowej w Krakowie przy ul. Łokietka tzw. Panteonu Narodowego Żołnierzy Armii Krajowej Polskich Kresów Wschodnich, którego był inicjatorem i współtwórcą.

Przez wiele lat był członkiem interdyscyplinarnego Zespołu Naukowego AGH, założonego przez śp. prof. Zbigniewa Strzeleckiego. Zespół ten zajmował się ratowaniem zabytkowych obiektów na terenach staromiejskich dzielnic, usytuowanych na gruntach lessowych, pod którymi w dawnych wiekach wydrążono i dotychczas znajdują się rozległe i wielokondygnacyjne i sklepione wyrobiska podziemne, często nieobudowane. Wyrobiska te, były łatwo drążone w gruncie lessowym w postaci komór i chodników głównie dla celów gospodarczych (magazyny płodów rolnych), a także obronnych w czasie najazdów wojsk obcych na nasz kraj.

W tym okresie, tj. od 1960 roku zespół naukowy prowadził prace badawcze, ratownicze i zabezpieczające w wielu zagrożonych miastach, m.in. w takich jak Jarosław, Kłodzko, Krasnystaw, Opatów, Malbork (Zamek Krzyżacki), Bystrzyca Kłodzka, Kraków (Wawel, Smocza Jama) i innych.

Kolega R. Czekajowski działał również bardzo aktywnie i bezinteresownie przy ratowaniu Kopca im. Marszałka Józefa Piłsudskiego na Sowińcu w Krakowie, zwanego również Mogiłą Mogił, którym bezpośrednio opiekuje się Komitet Opieki nad Kopcem im. Marszałka Józefa Piłsudskiego przy Towarzystwie Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

Za wieloletnią i wszechstronną twórczą działalność naukowo-badawczą i dydaktyczno-wychowawczą oraz wojskową (uczestnik w II wojnie światowej w szeregach Armii Krajowej, kombatant Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego) otrzymał liczne odznaczenia państwowe (krajowe i zagraniczne) oraz resortowe, m. in. Krzyż Komandorski OOP (2005), Krzyż Oficerski OOP (1998), Krzyż Kawalerski OOP (1985), Złoty Krzyż Zasługi (1973), Krzyż Armii Krajowej (1989), Krzyż Partyzancki (1994), Srebrny Krzyż Zasługi dla ZHP z Mieczami (1994), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1982), Patent i tytuł Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski (2001), Odznakę „Za Tajne Nauczanie”, Odznakę „Burza” AK, Odznakę „Żołnierz Kresowy AK”, Złotą Odznakę ZNP, Złotą Odznakę „Za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa”, Złotą Odznakę „Zasłużony w Rozwoju Województwa Katowickiego”, Złotą Odznakę „Za Zasługi dla Miasta Jarosławia”.

W dniu 14 lipca 2010, na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie z wielkim smutkiem i żalem pożegnaliśmy dr. inż. Ryszarda Czekajowskiego, cenionego naukowca i wspaniałego dydaktyka, nauczyciela wielu roczników studentów i doktorantów.

Żegnaj mój Drogi Przyjacielu Ryśku, spoczywaj w spokoju wiecznym, a Dobry i Wszechmocny Bóg niech ma Cię w Swojej Opiece.

dr inż. Stefan Jóżkiewicz