Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
18 styczeń 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Profesor Jerzy Buzek Doktorem Honoris Causa AGH

Na wniosek Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki, Senat AGH uchwałą nr 38/2010, podjętą w dniu 31 marca 2010, nadał tytuł Doktora Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, profesorowi Jerzemu Buzkowi – za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie technologii chemicznej, propagowanie proekologicznych rozwiązań w energetyce oraz promowanie rozwoju nauki w swojej działalności społeczno-politycznej.

Podczas uroczystego posiedzenia Senatu AGH w dniu 24 września 2010, Rektor AGH, prof. Antoni Tajduś, wręczył insygnia godności Doktora Honoris Causa AGH prof. Jerzemu Buzkowi.

Promotorem nadania godności Doktora Honoris Causa AGH był prof. Mirosław Handke, Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki.

Recenzentami byli: Profesor Karol Musioł – Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Profesor Andrzej Ziębik – Politechnika Śląska, Profesor Andrzej Wiszniewski – Politechnika Wrocławska.

fot. ZS

Laudacja związana z nadaniem Doktoratu Honoris Causa AGH
prof. Jerzemu Buzkowi

Magnificencjo, Wysoki Senacie!
Wielce Szanowny Doktorze Honorowy!
Dostojni Goście, Panie, Panowie!

Od ponad 500 lat trwa, rozpoczęta ok. 1470 roku przez Uniwersytet w Oxfordzie, uniwersytecka tradycja honorowania wybitnych osobistości tytułem honorowym – Doctor Honoris Causa. Tytuł ten jest powszechnie uważany za najwyższe wyróżnienie jakie może nadać uniwersytet, dlatego jest przyznawany przez uczelnie stosunkowo rzadko i po głębokiej analizie osiągnięć i zasług kandydata do tytułu. W procedurze nadania godności Doktora Honoris Causa powołuje się spośród profesorów promotora, który jest zobowiązany wygłosić laudację czyli pochwałę kandydata do tej najwyższej godności akademickiej. Wychwalając zasługi i osiągnięcia promotor ma dowieść, że ta godność jest w najwyższym stopniu zasłużona. Tą zaszczytną rolę powierzył mi Senat AGH i muszę przyznać, że jestem w wyjątkowej sytuacji: łatwej, gdyż osiągnięcia i zasługi kandydata w badaniach, dydaktyce, w działalności społecznej szczególnie dla środowiska akademickiego oraz politycznej dla dobra wspólnego są oczywiste i powszechnie znane, i trudnej, gdyż wobec powszechnego uznania wielkiego dorobku naukowego i osiągnięć profesora Jerzego Buzka wręcz niemożliwym jest by moja laudacja, laudacja szeregowego profesora, mogła cokolwiek nowego o kandydacie powiedzieć. Mam wrażenie, że ta laudacja jest wręcz niestosowna. Tradycji musi się jednak stać zadość i mam nadzieję, że słuchacze, a przede wszystkim nasz Doktor Honorowy wybaczą mi tę niestosowność. Z niezwykle długiej listy osiągnięć i zasług doktora, na różnych nie tylko naukowych polach, skupię się na tym co jest niezwykłe w jego życiorysie, co stanowi o jego wyjątkowej osobowości oraz na jego najwybitniejszych osiągnięciach, które w sposób trwały zapisały się lub niewątpliwie zapiszą się w historii Polski i Europy.

fot. ZS

Profesor Buzek jest Ślązakiem urodzonym 70 lat temu (3 lipca 1940) w Śmiłowicach na Śląsku Cieszyńskim. Nie mam wątpliwości, że tradycja rodzinna i kultura Śląska miały istotny wpływ na kształtowanie osobowości młodego Jerzego Buzka. Urodził się w ewangelickiej rodzinie Buzków od stuleci żyjącej w Końskiej, niedaleko Śmiłowic. Jego ojciec Paweł absolwent Politechniki Gdańskiej był inżynierem elektrykiem, matka Bronisława z domu Szczuka, była córką Jana Szczuki, kierownika szkoły ludowej w Śmiłowicach. Dwa lata przed wojną rodzice profesora Buzka przenieśli się do Chorzowa. Ojciec profesora w czasie II wojny światowej odmówił podpisania volkslisty i pracował jako robotnik w Opolu skąd zbiegł i ukrywał się w Wiedniu. Po zakończeniu wojny i przyłączeniu Zaolzia do Czechosłowacji wraz z żoną i dwójką dzieci (Heleną i Jerzym) ponownie zamieszkał w Chorzowie, gdzie został dyrektorem technicznym zakładu sieci energetycznych. Mimo nacisków nie zapisał się do partii komunistycznej, co było ewenementem, w dodatku chodził do kościoła i mówił o tym publicznie. Był wielokrotnie przesłuchiwany i szykanowany. Zmarł w 1953 roku w wieku zaledwie 44 lat. Bratem dziadka naszego doktora był Józef Buzek (zm. 1936), senator II RP i twórca Głównego Urzędu Statystycznego. Jego stryj także Jerzy Buzek (zm. 1939), absolwent Akademii Górniczej w Leoben, rozpoczął w 1927 roku wykłady z odlewnictwa na naszej wówczas Akademii Górniczej, gdzie habilitował się w 1934 roku, a w 1937 roku został profesorem zwyczajnym. Profesor Jerzy Buzek – stryj naszego przyszłego Doktora Honorowego był niewątpliwie jednym z wybitniejszych naszych profesorów, twórcą i kierownikiem Katedry Surówki i Odlewnictwa, która była prekursorem obecnego Wydziału Odlewnictwa AGH.

fot. ZS

Pozwoliłem sobie na podanie tych kilku informacji o najbliższych przodkach Jerzego Buzka by pokazać, w jak znakomitej rodzinie formowała się jego osobowość. Wychowywał się w atmosferze z jednej strony romantycznego patriotyzmu, a z drugiej strony ewangelickiego pragmatyzmu, nie mam wątpliwości, że cała jego działalność potwierdziła i potwierdza jego głęboki patriotyzm wsparty na zdroworozsądkowym pozytywizmie.

Lata młodzieńcze spędził w Chorzowie gdzie ukończył w 1953 roku Szkołę Podstawową nr 24, a potem w 1957 roku zdał maturę w Liceum
Ogólnokształcącym im. Juliusza Słowackiego. Po maturze naturalnym wyborem, zgodnym z tradycją rodzinną były studia techniczne. Studia na Wydziale Mechaniczno-Energetycznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach ukończył w 1963 roku uzyskując dyplom magistra inżyniera mechanika-energetyka. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Zakładzie Konstrukcji Aparatury PAN w Gliwicach przekształcony później w Instytut Inżynierii Chemicznej. Trafił wówczas na wspaniałego opiekuna naukowego członka PAN – profesora Tadeusza Hoblera. Pod jego opieką przygotował rozprawę doktorską pod tytułem: „Wnikanie masy w fazie gazowej nad poziomym zwierciadłem cieczy”, którą obronił na Politechnice Śląskiej w 1963 roku.

fot. ZS

Stypendium British Council w Cambridge zmieniło jego zainteresowania badawcze, od tego momentu zajmował się zjawiskami powierzchniowymi towarzyszącymi chemisorpcji, w tym chemisorpcji CO2. Tematyka ta ukształtowała całą późniejszą jego drogę naukową nie pozostając bez wpływu na jego działalność społeczną i polityczną. Owocem stypendium w Cambridge stała się monografia pt.: Konwekcja komórkowa podczas absorpcji z reakcją chemiczną, która stała się podstawą nadania Mu stopnia naukowego doktora habilitowanego przez Radę Wydziału Technologii i Inżynierii chemicznej Politechniki Śląskiej. Po habilitacji jako już samodzielny pracownik naukowy stworzył zespół badawczy do badań zjawisk powierzchniowych. Zespół ten istnieje do dziś i niewątpliwie należy do czołówki europejskich zespołów w tej dziedzinie. Równocześnie z pracą w Instytucie dr hab. Jerzy Buzek prowadził zajęcia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, a później także na Politechnice Opolskiej.

fot. ZS

We wrześniu 1980 roku kończy się okres spokojnej pracy naukowej i dydaktycznej, budzą się tradycje patriotyczne rodziny Buzków
i prof. Jerzy Buzek rozpoczyna działalność w strukturach „Solidarności”. Zostaje wybrany przewodniczącym Komisji Zakładowej w PAN, a latem 1981 roku zostaje delegatem na I Krajowy Zjazd „Solidarności”, na którym przewodniczy obradom drugiej tury zjazdu. Później przewodniczy jeszcze IV, V i VI Krajowemu Zjazdowi Delegatów NSZZ „Solidarność”. 13 grudnia unika internowania, ukrywa się, a później rozpoczyna działalność w podziemnych regionalnych i krajowych władzach „S” pod konspiracyjnym pseudonimem „Karol”. Działalność konspiracyjną przerywa w 1987 roku poważna choroba córki. Równolegle z działalnością związkową pracuje naukowo. Na początku lat osiemdziesiątych rozpoczyna prace z dziedziny ochrony środowiska, w szczególności ochrony powietrza. Wyniki tych prac wdrożone zostają w przemyśle, między innymi w postaci kilku instalacji odsiarczania spalin. W 1992 roku prof. Buzek kieruje ogólnopolskim zespołem specjalistów, który opracował w imieniu PAN ekspertyzę pt.: Wstępna selekcja metod odsiarczania gazów odlotowych dla warunków polskich, organizuje także Konsorcjum Ochrony Powietrza. Jest w tym czasie członkiem i Sekretarzem Naukowym Komitetu Naukowego Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN oraz Rady Redakcyjnej głównego polskiego czasopisma naukowego z tej dziedziny – Inżynieria Chemiczna i Procesowa, był również członkiem Komitetu Problemów Energetyki PAN. Od 1989 roku do 1997 roku pracuje naukowo w pełnym godzin czasu oraz prowadzi zajęcia dydaktyczne na Politechnice Śląskiej w Gliwicach oraz w Politechnice Opolskiej, w niewielkim stopniu angażując się w działalność związkową i polityczną.

Cezurą w biografii doktora honorowego jest 1997 rok, w lutym tego roku zostaje koordynatorem zespołu ekspertów gospodarczych AWS, który przygotował program gospodarczy AWS. Program ten stał się jednym z głównych elementów zwycięskiej kampanii wyborczej do parlamentu, a młodzieńcze marzenia Jerzego Buzka, zostania posłem na Sejm RP spełniają się, jego nominacja przez AWS na Prezesa Rady Ministrów te marzenia dopełniła z nawiązką. Zaprzysiężenie Rady Ministrów odbyło się 31 października, a w nocy z 10/11 listopada premier Jerzy Buzek uzyskał poparcie Sejmu dla przedstawionego składu Rady Ministrów jak i akceptację dla programu rządu przedstawionego przez niego w exposé.

fot. ZS

W tymże 1997 roku poznałem osobiście Jerzego Buzka już jako premiera, który na trzy lata stał się moim nie tylko bezpośrednim przełożonym, ale chyba także przyjacielem. Trzy lata 1997–2000, lata niezwykle intensywnej pracy, wspominam jako trudny, ale i najważniejszy okres w moim życiu, w którym dostałem niepowtarzalną szansę zrobienia czegoś bardzo ważnego dla Rzeczpospolitej. Z inicjatywy Premiera Buzka potwierdzonej decyzją koalicji rządowej powierzono mi kierowanie pracami nad jedną z czterech wielkich reform rządu premiera Buzka – reformą polskiego systemu edukacji „od przedszkola do doktoratu”. Jako członek Rady Ministrów mogłem z bliska obserwować niezwykle intensywną i efektywną pracę profesora Buzka. Pracował na okrągło, całą dobę nie okazując, mimo zmęczenia, złego humoru a ku przerażeniu współpracowników najlepszą formę uzyskiwał w okolicy północy. Dzięki jego umiejętnościom mediacyjnym i ogromnej kulturze osobistej w zespole ministrów tworzącym rząd panowała naprawdę wspaniała atmosfera współpracy we wzajemnej życzliwości, mimo wielu powodów do konfliktów wynikających z różnych interesów resortowych. Był szefem rządu, który przede wszystkim realizował misję reformowania państwa i dostosowania do funkcjonowania w strukturach NATO i Unii Europejskiej. W tej misji nie kierował się PR, a założonym programem. Pełnił funkcję premiera, jako jedyny dotąd premier RP, przez całą kadencję do 19 października 2001 roku. Niestety nieżyczliwe media, (także prywatne) będące w rękach opozycyjnego SLD i byłego koalicjanta UW, ukształtowały w społeczeństwie mocno niesprawiedliwy obraz rządu i premiera, za co całe ugrupowanie zapłaciło porażką wyborczą w wyborach 2001 roku. Po przegranych wyborach na kilka lat wycofał się z działalności politycznej i wrócił do działalności naukowo-dydaktycznej, został profesorem zwyczajnym na Politechnice Opolskiej i równolegle pełnił funkcje prorektora częstochowskiej Akademii Polonijnej.

W 2004 roku wygrał wybory do Parlamentu Europejskiego, uzyskując najlepszy wynik w Polsce. W Brukseli ostro wziął się do pracy. Został wiceprzewodniczącym Europejskiego Forum Energetycznego. Reprezentował Parlament Europejski podczas wyborów na Ukrainie, wspierając Pomarańczową Rewolucję. Był posłem sprawozdawcą Parlamentu Europejskiego w ramach pakietu legislacyjnego Siódmego Programu Ramowego na rzecz Badań i Rozwoju 2007–2013, a także posłem sprawozdawcą Europejskiego Planu Strategicznego w dziedzinie Technologii Energetycznych. W latach 2004–2009 był członkiem Komisji Przemysłu, Badań i Energii oraz Komisji Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. Należał również do kilku delegacji Parlamentu Europejskiego: Komisji Współpracy Parlamentarnej UE – Ukraina, Delegacji Stosunków z krajami Azji Południowo-Wschodniej i ASEAN.

fot. ZS

Jego zaangażowanie i kompetencje zostały wielokrotnie docenione. W 2006 roku otrzymał tytuł „Eurodeputowany 2006” w kategorii badania naukowe i technologie, który jest przyznawany przez brukselski dwutygodnik „Parliament Magazine”. Do tego doszła nagroda „Biały Węgiel 2006”, przyznawana przez Polskich Inżynierów. W 2007 roku, Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Hans Pöttering uhonorował profesora Buzka statuetką gołębia, ufundowaną z okazji 60. rocznicy przyjęcia Deklaracji Praw Człowieka. W 2008 roku w rankingach tygodnika „Wprost” i dziennika „Rzeczypospolita” został uznany za najlepszego polskiego eurodeputowanego. W 2009 roku przyznano mu tytuł Europejczyka Roku w kategorii polityk.

Nasza uczelnia – Akademia Górnicza-Hutnicza zawdzięcza bardzo wiele aktywności profesora Buzka jako eurodeputowanego. To dzięki jego staraniom polska nauka uzyskała ogromne fundusze w ramach Programów Operacyjnych, z czego cztery duże projekty inwestycyjne są realizowane przez AGH. W ramach powstałego, dzięki jego staraniom, programu Europejskiego Instytutu Technologicznego nasza uczelnia została koordynatorem tematyki związanej z energetyką.

W ostatnich wyborach do Parlamentu Europejskiego wyborcy ze Śląska oddali na niego niemalże 400 tys. głosów. W ten sposób po raz kolejny osiągnął najlepszy wynik wyborczy w Polsce i okazał się być najpopularniejszym polskim eurodeputowanym. Osobowość i kompetencje Jerzego Buzka wsparte wcześniejszym doświadczeniem nabytym w czasie sprawowania funkcji premiera polskiego rządu i podczas działalności opozycyjnej sprawiły, że 14 lipca 2009 roku został wybrany na przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. Zdobył wówczas 555 z 644 oddanych ważnych głosów – było to największe poparcie, jakie uzyskał przewodniczący PE od 1979 roku, czyli od czasu pierwszych wyborów bezpośrednich. Został pierwszym przewodniczącym pochodzącym z nowych państw członkowskich Unii, zastąpił na tej funkcji niemieckiego Chrześcijańskiego Demokratę – Hansa Gert Pötteringa, będzie sprawował ten urząd przez najbliższe dwa i pół roku.

Jak napisał w swojej recenzji prof. Andrzej Wiszniewski: „Są ludzie, których osobowość i dokonania nie dają się pomieścić nawet w najdłuższej recenzji…” taką osobą jest niewątpliwie Doktor Honorowy Akademii Górniczo-Hutniczej profesor Jerzy Buzek. Nie mogłem także i ja pomieścić w tej, z natury krótkiej laudacji, Jego wszystkich przymiotów, opisać wyczerpująco Jego bogatą osobowość i chociaż wymienić wszystkie Jego osiągnięcia: naukowe, dydaktyczne i w działalności pro publico bono. Mogę tylko wyrazić, w imieniu całej Społeczności Akademickiej Akademii Górniczo-Hutniczej szczególną wdzięczność za przyjęcie naszej godności honorowej Doktora Honoris Causa i w ten sposób włączenie się do wspólnoty naszej Alma Mater. Nie mam wątpliwości, że zaszczytu dostąpiła raczej nasza uczelnia niż on sam od naszej uczelni.

Profesor Mirosław Handke
Katedra Chemii Krzemianów i Związków Wielkocząsteczkowych
Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki
Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie


fotografie z uroczystości znajdują się pod adresem: foto.agh.edu.pl/thumbnails.php?album=183