Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
01 paĽdziernik 2022
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Przed 95 laty…

Dziewięćdziesiąt pięć lat temu, w październiku 1919 roku, rozpoczęła działalność nasza uczelnia – Akademia Górnicza . Na podstawie egzaminu wstępnego przyjęto na studia pierwszych studentów. Jednym z nich był Kazimierz Smulikowski (1900–1987), polski geolog, petrograf i mineralog, absolwent Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, profesor Uniwersytetu Poznańskiego i Warszawskiego, członek korespondent i członek rzeczywisty PAN. We wspomnieniach Droga po kamieniach, opublikowanych w 1994 roku, tak oto opisuje swoje wrażenia z pobytu w Krakowie:

„Nadeszła jesień roku 1919 i planowane uruchomienie polskich wyższych uczelni. W Krakowie miała być otwarta Akademia Górnicza. Postanowiłem spróbować tam się zapisać zamiast na Kurs Górniczy Politechniki Lwowskiej, który zacząłem studiować przed rokiem. Zacząłem się przygotowywać do egzaminu wstępnego1 i ostatecznie zostałem przyjęty na 1-szy rok Akademii w grupie 80 wyselekcjonowanych kandydatów, przeważnie starszych ode mnie, po części po służbie wojskowej w czasie wojny, albo po pewnej praktyce w górnictwie. (…) W auli Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyła się uroczysta inauguracja pierwszego roku szkolnego nowej uczelni, którą uświetnił swą obecnością Naczelnik Państwa Józef Piłsudski. W roli rektora zaś w swym inauguracyjnym przemówieniu wystąpił profesor Józef Morozewicz2, do tej pory formalnie jeszcze profesor mineralogii Uniwersytetu Jagiellońskiego, lecz stale już przebywający w Warszawie i organizujący tam Państwowy Instytut Geologiczny.

Akademia Górnicza nie miała jeszcze wówczas swego gmachu, ani żadnego wyposażenia. Wykłady różnych przedmiotów odbywały się w audytoriach różnych budynków uniwersyteckich, po części w budynku nowoczesnym jakiejś szkoły (nie pamiętam jakiej) przy ulicy Loretańskiej3. Wykłady matematyki wyższej miał dla nas profesor Hoborski, znakomity wykładowca, ćwiczenia zaś jego asystent dr Stożek, mechanikę wykładał profesor Stock. Mineralogię, a właściwie jej początkowy dział – krystalografię – zaczął nam wykładać profesor Stefan Kreutz w sposób abstrakcyjny, trudno zrozumiały. Wkrótce jednak rozchorował się i zamiast wykładów mieliśmy tylko ćwiczenia z oznaczania minerałów metodą dmuchawkową, które prowadzili asystenci Ludwik Chrobak i Stanisław Jaskólski. Ponadto odbywały się jeszcze wykłady i ćwiczenia z chemii i z geometrii wykreślnej.

Po paru miesiącach tej nauki zorientowałem się, że (…) mój pobyt poza domem w Krakowie za wiele kosztów przysparza moim rodzicom. Postanowiłem więc od drugiego półrocza powrócić na Kurs Górniczy Politechniki Lwowskiej. Zdałem w styczniu pomyślnie kolokwia z pierwszego półrocza studiów i wróciłem do Lwowa, zapisując się na II półrocze Kursu Górniczego.”

Wydaje się, warto przypomnieć, przy okazji rozpoczynającego się nowego roku akademickiego, tę swoistą „kartkę z historii” o początkach naszej uczelni naocznego świadka tamtych wydarzeń – nawet – gdy był to tylko epizod w Jego życiu.

Jerzy Krawczyk
Biblioteka Główna AGH

1 Ze względu na to, że liczba kandydatów na I rok studiów przekraczała 80, zarządzono wstępny egzamin konkursowy pisemny z matematyki i fizyki, który odbył się w dniach 8 i 10 października 1919 r. Do egzaminu zgłosiło się 111 osób, a wpisy przyjętych odbyły się 13 i 14 października.

2 Profesor Morozewicz wystąpił na otwarciu jako przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Akademii Górniczej, powołanego do życia jeszcze w kwietniu 1913 r. przez Ministerstwo Robót Publicznych w Wiedniu.

3 Chodzi o budynek szkoły powszechnej przy ul. Loretańskiej 18, który gmina m. Krakowa wypożyczyła Akademii Górniczej.