Biuletyn AGH
Magazyn Informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej
19 listopad 2018
Strona GłównaBiuletyn AGHArchiwumKontakt
Profesor Bolesław Krupiński (1893–1972)
30 styczeń 2013

uroczystości upamiętniające 40. rocznicę śmierci wybitnego wychowanka AGH Kraków

Sylwetka
Profesora B. Krupińskiego

Profesor B. Krupiński urodził się 15 marca 1893 roku w Woronczynie na Wołyniu. Jego ojciec Michał przed ożenkiem z Lucyną Mazurkiewicz został za udział w Powstaniu Styczniowym (w 2013 r. obchodzimy 150. rocznicę wybuchu powstania) zesłany na Syberię, gdzie pracował 19 lat jako górnik w kopalni srebra w rejonie Irkucka.*

fot. nr 1 - arch. autora

Państwu L. M. Krupińskim urodziło się dziesięcioro dzieci. Dzieciństwo Bolesława i rodzeństwa kształtowało się w patriotycznej atmosferze. Niestety los nie szczędził mu dramatów. Będąc w 6-tej klasie (w wieku 15 lat) osierociła Go Matka. Mimo trudnej sytuacji rodzinnej w 1911 r. po złożeniu egzaminu maturalnego ze złotym medalem rozpoczął studia w elitarnym Instytucie Górnictwa w Petersburgu. W czerwcu 1914 r. po 3 latach studiów w Petersburgu, student B. Krupiński ożenił się potajemnie (bez wiedzy rodziców narzeczonej) z panną Haliną Koczorowską (związek ten trwał do śmierci prof. B. Krupińskiego), której udzielał w czasach gimnazjalnych korepetycji.

fot. nr 2 - arch. autora

Bezpośrednio po ślubie wyjechał na praktykę studencką do Zagłębia Dąbrowskiego, gdzie podjął pracę jako górnik w kopalni „Modrzejów”. W kopalni pracował do 11 listopada 1918 roku – dnia uzyskania po 123 latach niepodległości przez Polskę. W 1919 r. podjął studia na powołanej do życia Akademii Górniczej w Krakowie, którą ukończył z wyróżnieniem w czerwcu 1923 r. otrzymując dyplom inżyniera górniczego nr 6. Kariera zawodowa inż. B. Krupińskiego była bardzo szybka. W 1929 r. zostaje głównym inżynierem w Towarzystwie Kopalń i Zakładów Hutniczych w Sosnowcu. Na tym stanowisku pracował do 1934 r. W wyniku konfliktu z zarządem (nie wyraził zgody na zamknięcie kopalni „Klimontów”), przenosi się na Śląsk, gdzie szybko awansował na stanowisko Naczelnego Dyrektora Rybnickiego Gwarectwa Węglowego. Pracę w Gwarectwie łączył z pracą naukową w Akademii Górniczej w Krakowie. W Gwarectwie pracował do wybuchu II wojny światowej. Po wkroczeniu Niemców na Śląsk, inż. B. Krupiński został aresztowany i osadzony kolejno w niemieckich więzieniach w Rybniku, Raciborzu i Rawiczu, a następnie przewieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Początek pobytu w obozie koncentracyjnym to skatowanie Go przez niemieckich oprawców. Życie ratują Mu współwięźniowie – byli współpracownicy z Rybnickiego Gwarectwa Węglowego. W 1941 roku po 19. miesiącach obozowej gehenny, ważąc tylko 39 kg, został z obozu zwolniony dzięki staraniom przyjaciół ze Śląska. Przedostaje się do rodziny w Warszawie, gdzie przeżywa kolejny dramat. W powstaniu warszawskim ginie drugi syn Andrzej. Pierwszy syn Maciek umiera na hemofilię w 1936 roku. W trakcie pobytu w Warszawie organizuje pomoc dla młodzieży ze Śląska i Zagłębia umożliwiając jej między innymi podejmowanie studiów na tajnych kompletach.

fot. nr 3 - arch. autora

W styczniu 1945 roku inż. B. Krupiński z grupą przedwojennych współpracowników wrócił na Śląsk. W lutym 1945 roku zostaje powołany na stanowisko Naczelnego Dyrektora Centralnego Zarządu Przemysłu Węglowego. Na tym stanowisku bardzo istotnie przyczynił się do rozwoju górnictwa węgla kamiennego, które stanowiło

fundament odbudowy zniszczonej gospodarki kraju. Oprócz bezpośrednich prac na rzecz przemysłu wydobywczego inż. B. Krupiński podejmował między innymi działania na rzecz uruchomienia fabryk maszyn górniczych, biur projektów. Bardzo dużo uwagi B. Krupiński poświęcił instytucjom naukowym inicjując między innymi powstanie w 1945 roku GiG w Katowicach. Troszczy się nie tylko o swoją Alma Mater, ale wspiera utworzenie Wydziału Górniczego w Politechnice Śląskiej w Gliwicach i Politechnice Wrocławskiej. W 1950 roku uzyskał tytuł profesora zwyczajnego, rozpoczyna tworzenie katedry Ekonomiki i Organizacji Górnictwa, której był Kierownikiem w okresie 1.10.1952 – 30.09.1963. Po utworzeniu w 1949 roku Ministerstwa Górnictwa jako bezpartyjny zostaje powołany na stanowisko Podsekretarza Stanu w tymże ministerstwie. U szczytu komunistycznego terroru prof. B. Krupiński został w 1953 roku usunięty z Ministerstwa Górnictwa. W okresie tzw. „Odwilży” w 1956 roku na wniosek Ministra Górnictwa P. Jaroszewicza zostaje powołany na jego zastępcę. W latach gdy został odsunięty od bezpośredniej pracy w górnictwie (1953–1956) intensywnie poświęca się pracy naukowej tworząc wraz z Zespołem PT współpracownik podwalinę pod znaną w całym świecie górniczym „Polską Szkołę Projektowania i Budowy Kopalń”. W 1956 roku jako inicjator utworzenia Państwowej Rady Górnictwa w czerwcu zostaje powołany na Przewodniczącego Rady, którym był 16 lat aż do śmierci. PRG inicjowała i z powodzeniem opiniowała intensywny rozwój wszystkich gałęzi polskiego górnictwa (węgla kamiennego i brunatnego, rud miedzi, cynku, ołowiu, siarki, soli, materiałów budowlanych i drogowych, nafty i gazu, wód mineralnych).

fot. nr 1 - arch. autora

Myśląc o Polsce i jej gospodarce mówił: „Taki kraj jak Polska musi dorobić się dwu rzeczy, żeby wreszcie stanąć na nogach – mieć realny bilans pokrycia potrzeb paliwowo-energetycznych i uporządkowane rolnictwo”. Nic dodać nic ująć.

Wiosną 1968 roku z okazji 75 rocznicy urodzin w uznaniu dla rozwoju polskiego górnictwa, nauki i gospodarki narodowej prof. B. Krupiński otrzymał tytuł doktora honoris causa macierzystej uczelni (fot. 2).

Profesor Bolesław Krupiński zmarł 24 października 1972 roku, i został pochowany 30 października 1972 roku w Alei Zasłużonych na Powązkach w Warszawie.

W pogrzebie oprócz rodziny zmarłego wzięli udział:

– Premier PRL – P. Jaroszewicz, który pożegnał Zmarłego w imieniu rządu,

– delegacje zagraniczne na czele z członkami Międzynarodowego Komitetu Organizacyjnego Światowych Kongresów Górniczych prof. A. Dukukinem i H.E. Collinsem, którzy w gorących słowach pożegnali Zmarłego,

– liczne delegacje polskich górników, w imieniu których Zmarłego pożegnał prof. B. Stranz,

– delegacje pracowników naukowych i studentów AGH Kraków w imieniu których Zmarłego pożegnał Prorektor prof. W. Bogusz,

– dęte orkiestry górnicze, których fanem był Zmarły,

– Oddział Wojska Polskiego oddał 3-krotną salwę honorową.

Miałem również zaszczyt i honor brać udział w pogrzebie mojego Mistrza i Mentora.

Fotografia 3 ukazuje grób Profesora na cmentarzu w Warszawie – tablica pamiątkowa Profesora (fot. 4) jest umieszczona na ścianie pawilonu A-1 – AGH w Krakowie.

fot. nr 5 - arch. autora

Przedstawione powyżej w ogromnym skrócie najważniejsze wydarzenia z życia prof. B. Krupińskiego oraz Jego wybitne, ba, niepowtarzalne osiągnięcia w polskim i światowym górnictwie, w nauce i nauczaniu zostały przypomniane w cyklu trzech bardzo ważnych imprez zorganizowanych z okazji 40-lecia śmierci Prof. B. Krupińskiego.


* „Paradoks losu! Mój ojciec pracował w górnictwie syberyjskim, a ja zasiadam w fotelu ministerialnym, na który wydźwignęło mnie polskie górnictwo” – fragment wywiadu jakiego prof. B. Krupiński udzielił redaktorowi Robertowi Jareckiemu w ostatnim okresie życia.


Główne uroczystości poświęcone pamięci
prof. B. Krupińskiego

I. Ponowne otwarcie izby pamięci prof. B. Krupińskiego na terenie KWK „Krupiński”

Z inicjatywy Wiceprezesa JSW dr. A. Tora i dyr. KWK „Krupiński” – mgr. inż. M. Kurpasa w dniu 1 października 2012 roku (fot. 5) miało miejsce uroczyste otwarcie odrestaurowanej izby pamięci na terenie KWK „Krupiński”. Uroczystości otworzył dyrektor mgr inż. M. Kurpas (fot. 6), przedstawiając między innymi przebieg prac związanych z ponownym otwarciem izby pamięci. W dalszej części spotkania, w którym uczestniczyli byli PT współpracownicy i wychowankowie profesora oraz przedstawiciele JSW – Jastrzębie, głos zabrało kilka osób:

– Dyrektor Generalny GiG w Katowicach – prof. J. Dubiński podkreślił rolę jaką profesor B. Krupiński odegrał przy tworzeniu GiG w Katowicach. Z tej okazji Wiceprezes JSW – dr inż. A. Tor przekazał prof. J. Dubińskiemu oryginalny dokument – sprawozdanie z 1-szego roku działalności GiG-u (fot. 7).

– Profesor A. Lisowski, który w ciepłych słowach przypomniał między innymi losy laski Profesora z oryginalnym srebrnym uchwytem. Laskę tą przekazał na ręce dyrektora mgr. inż. M. Kurpasa do zbioru pamiątek Izby pamięci (fot. 9).

– Profesor B. Barchański – swoje krótkie wystąpienie poświęcił przedstawieniu wyjątkowo twórczych relacji Mistrz – Uczniowie zaobserwowanych w trakcie studiów na Wydziale Górniczym AGH pod kierownictwem naukowym i organizacyjnym prof. B. Krupińskiego (fot. 8). W dalszej części spotkania wypowiadali się między innymi:

– mgr inż. J. Malara – były Wiceminister MGiE, który podkreślił ogromną rolę, jaką odegrał prof. B. Krupiński jako Przewodniczący Państwowej Rady Górnictwa.

– Profesor M. Chudek, który przypomniał istotną rolę, jaką odegrał prof. B. Krupiński przy tworzeniu Wydziału Górniczego na Politechnice Śląskiej w Gliwicach.

– Magister inż. W. Regulski, który zaapelował do zebranych (i nie tylko), aby podobnie jak prof. B. Krupiński w sposób bezkompromisowy bronili polski przemysł wydobywczy.

fot. nr 6 - arch. autora
fot. nr 7 - arch. autora
fot. nr 8 - arch. autora
fot. nr 9 - arch. autora
fot. nr 10 - arch. autora
fot. nr 11 - arch. autora

Ostatnią częścią uroczystości było przekazanie przez prof. A. Lisowskiego laski prof. B. Krupińskiego do zbiorów Izby pamięci (fot. 9) oraz „rodzinne” zdjęcie uczestników uroczystości nowo otwartej Izby pamięci (fot. 10).

II. Seminarium poświęcone pamięci prof. B. Krupińskiego w GiG w Katowicach

Kontynuacja uroczystości upamiętniających prof. B. Krupińskiego było seminarium zorganizowane z inicjatywy prof. J. Dubińskiego w GiG w Katowicach w dniu 24 października 2012 (fot. 11).

Seminarium, które otworzył i wygłosił wprowadzenie prof. J. Dubiński, rozpoczęło się od złożenia pod tablicą poświęconą prof. B. Krupińskiemu kwiatów przez wiele delegacji w tym między innymi przez Wiceprezesa Kompani Węglowej mgr. inż. M. Uszko (fot. 12).

fot. nr 12 - arch. autora

Dalszą część obrad bardzo sprawnie przeprowadził Wicedyrektor GiG prof. M. Turek (fot. 13). W trakcie obrad wygłoszono 3 referaty:

fot. nr 13 - arch. autora

– prof. J. Dubiński – GiG Katowice – „Wyzwania dla polskiej gospodarki surowcowej w świetle dokonań przemysłowo-organizacyjnych prof. B. Krupińskiego (fot. 14),

fot. nr 14 - arch. autora

– prof. B. Barchański AGH Kraków – „Dokonania naukowe i edukacyjno-wychowawcze Prof. B. Krupińskiego, wnioski z nich wynikające dla nauk górniczych” (fot. 15),

fot. nr 15 - arch. autora

– prof. R. Magda AGH Kraków – „Katedra Ekonomiki i Zarządzania w Przemyśle – kontynuatorka tradycji dydaktycznej i naukowej jednostek uczelnianych kierowanych przez Prof. B. Krupińskiego” (fot. 16).

fot. nr 16 - arch. autora

W dalszej kolejności przemawiali między innymi:

– prof. A. Lisowski (fot. 17), który z ogromną atencją wspominał czasy swoich studiów pod kierunkiem prof. B. Krupińskiego w Krakowie oraz współpracy z Profesorem jako Jego asystentem na Wydziale Górniczym Politechniki Śląskiej w Gliwicach,

fot. nr 17 - arch. autora

– prof. M. Jawień (fot. 18), który w swoim wystąpieniu ukazał rolę jaką prof. B. Krupiński odegrał w tworzeniu znanej w całym świecie „Polskiej szkoły projektowania i budowy kopalń”,

fot. nr 18 - arch. autora

– prof. W. Blaschke (fot. 19), który przywołał interesujący incydent z pobytu na Światowym Kongresie Górniczym w Bukareszcie (1972). Prof. B. Krupiński dowiedziawszy się, że ktoś zaprosił (bez Jego wiedzy) polskich kongresmenów na kolację z Jego udziałem, wziął udział w tej kolacji, aby nie zawieść Kolegów – Górników.

fot. nr 19 - arch. autora

Ponadto w dyskusji wzięło udział wielu byłych i obecnych PT Prominentów z przemysłu wydobywczego etc. (byli Wiceministrowie Górnictwa – mgr inż. F. Wszołek i mgr inż. J. Malara, były sekretarz Światowego Komitetu Organizacji Kongresów Górniczych – mgr M. Najberg, autor książki Z Niwki do Genewy – R. Jarocki, i inni).

III. Seminarium „Profesor B. Krupiński (1893–1972) kontynuatorem wielkich idei Stanisława Staszica”

Ostatnim etapem uroczystości poświęconych pamięci prof. B. Krupińskiego było seminarium zorganizowane na terenie AGH z inicjatywy Dziekana Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii – prof. P. Czai w ramach obchodów święta Patronki Górników – św. Barbary w dniu 7 grudnia 2012 roku. Otwarcia obrad w Auli AGH dokonał Dziekan prof. P. Czaja, który po przywitaniu licznej grupy gości z JSW (fot. 20) i PT Pracowników AGH, w krótkim przemówieniu scharakteryzował postać prof. B. Krupińskiego. W dalszej części obrady seminarium poprowadził Prodziekan Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii prof. M. Cała. W trakcie seminarium wygłoszono 3 referaty:

– prof. B. Barchański – AGH – „Profesor B. Krupiński – nauczyciel, wychowawca i przyjaciel młodzieży”,

fot. nr 20 - arch. autora

– prof. M. Turek – GiG – Katowice – „Wyzwania dla polskiej gospodarki surowcowej w świetle dokonań przemysłowo-organizacyjnych prof. B. Krupińskiego” (fot. 21),

fot. nr 21 - arch. autora

– prof. R. Magda – AGH – „Katedra Ekonomiki i Zarządzania w Przemyśle – kontynuatorka tradycji dydaktycznej i naukowej jednostek uczelnianych kierowanych przez Prof. B. Krupińskiego”.

W dyskusji wziął udział między innymi Wiceprezes JSW dr inż. A. Tor, który przypomniał zasługi prof. B. Krupińskiego związane z rozwojem górnictwa w rejonie Rybnickiego Okręgu Węglowego.

P.S. W wywiadzie jaki przeprowadził redaktor R. Jarocki krótko przed śmiercią Prof. B. Krupińskiego możemy znaleźć „resume” Jego życia: „Gdybym robił bilans życia? No cóż, mnie się wydaje, że moim chlebodawcom ze mną zawsze powodziło się dobrze. Mnie różnie. Raz gorzej, raz lepiej, raz szczęśliwiej, raz tragiczniej. No, ale w sumie bilans nazwałbym dodatnim, ponieważ prawdopodobnie są ślady mojej działalności w górnictwie, w polityce górniczej, w nauce górniczej i środowisku”.

TAK – są ŚLADY Panie Profesorze.

Powinniśmy Pana przemyślenia nadal wcielać w życie.

Prof. Bronisław Barchański

Literatura wykorzystana w trakcie pisania tego artykułu:

1. Barchański B. i inni – Gwarek Prof. B. Krupiński, praca zbiorowa – Poczet Gwarków Śląskich – zeszyt 7 – Katowice 2012,

2. Jarocki R. – „Z Niwki do Genewy” – Wydawnictwo Literackie Kraków – 1980,

3. Zasłużony Górnik Polski Ludowej – Wydawnictwo Geologiczne – Warszawa 1975

Spis fotografii

1. Profesor Bolesław Krupiński. Źródło: zbiory prywatne

2. Uroczystość nadania prof. B. Krupińskiemu tytułu dr h c AGH (6 kwietnia 1968) Źródło: archiwum KZEiP

3. Grób prof. B. Krupińskiego na cmentarzu na Powązkach w Warszawie. Źródło: www.wikipedia.pl

4. Tablica pamiątkowa poświęcona pamięci prof. B. Krupińskiego – paw. A-1 – AGH Kraków. Źródło: A. Wiktor

5. Zaproszenie na otwarcie izby pamięci Profesora w KWK „Krupiński” (1 października 2012)

6. Dyrektor mgr inż. M. Kurpas otwiera uroczystość poświęconą otwarciu izby pamięci prof. B. Krupińskiego. Źródło: arch. Bractwa Gwarków

7. Wiceprezes JSW dr inż. A. Tor przekazuje prof. J. Dubińskiemu oryginalne sprawozdanie z pierwszego roku działalności GiG-u Katowice – źródło: arch. Bractwa Gwarków

8. Wystąpienie prof. B. Barchańskiego. Źródło: arch. Bractwa Gwarków

9. Profesor A. Lisowski przekazuje dyr. mgr. inż. M. Krupasowi oryginalną laskę prof. B. Krupińskiego. Źródło: arch. Bractwa Gwarków

10. Rodzinne zdjęcie uczestników uroczystego otwarcia izby pamięci prof. B. Krupińskiego na terenie KWK „Krupiński”. Stoją od lewej: mgr M. Skibski, mgr inż. A. Sosna, prof. M. Chudek, prof. B. Barchański, prof. A. Lisowski, b. wiceminister MGiE – mgr inż. J. Malara, mgr inż. J. Mańka, prof. J. Dubiński, dr Z. Widera, dr E. Romańczyk, mgr inż. W. Regulski, mgr inż. A. Wróbel, mgr inż. Z. Pawłowski, mgr inż. J. Grzybek – źródło: arch. Bractwa Gwarków

11. Zaproszenie do udziału w Seminarium w GiG w dniu 24 października 2012

12. Wiceprezes Kompanii Węglowej – mgr inż. M. Uszko składa kwiaty pod tablicą pamiątkową prof. B. Krupińskiego – źródło: J. Ćwiek

13. Profesor M. Turek w trakcie prowadzenia obrad – źródło: J. Ćwiek

14. Profesor J. Dubiński w trakcie wygłaszania referatu – źródło: J. Ćwiek

15. Profesor B. Barchański w trakcie wygłaszania referatu – źródło: J. Ćwiek

16. Profesor R. Magda w trakcie wygłaszania referatu – źródło: J. Ćwiek

17. Profesor B. Krupińskiego wspomina Prof. A. Lisowski – źródło: J. Ćwiek

18. Głos w dyskusji prof. M. Jawienia – źródło: J. Ćwiek

19. Wystąpienie prof. W. Blaschke – źródło: J. Ćwiek

20. Uczestnicy obrad – (od lewej) – prof. A. Sroka, dr J. Kicki, wiceprezes JSW – dr A. Tor (trzeci od prawej w 3-cim rzędzie) – źródło: Z. Sulima

21. Profesor M. Turek w trakcie wygłaszania referatu – źródło: Z. Sulima