Maria Bała, Jadwiga Jarzyna

Profesor Stanisław Plewa
(1926–2006)

Pracownik naukowo-dydaktyczny Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie


Prof. zw. dr hab. inż. Stanisław Plewa urodził się 9 stycznia 1926 r. w Wołkowysku, gdzie ukończył szkołę powszechną i pierwszą klasę gimnazjum. Dwie dalsze klasy gimnazjum zaliczył na kompletach tajnego nauczania w Brzesku-Okocimiu. Maturę uzyskał w 1946 r. w Tarnowie w liceum matematyczno-fizycznym. Okres okupacji hitlerowskiej spędził na południu Polski. Był żołnierzem XVI p.p. Ziemi Tarnowskiej AK, pseudonim Janus, placówka Cezar-Celina w Czchowie. W r. 1944 był członkiem zgrupowania partyzanckiego porucznika Skorego oraz cichociemnego porucznika Meteora w Woli Stróskiej k/Zakliczyna.

W roku 1946 Stanisław Plewa rozpoczął studia w zakresie geofizyki na Wydziale Górniczym AG. Pracę dyplomową zatytułowaną: Zastosowanie badań promieniotwórczości skał w otworach wiertniczych w Rybnickim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego obronił w roku 1951. Praca ta otwiera długą listę opublikowanych wyników prac badawczych prof. Stanisława Plewy poświęconych przede wszystkim geofizyce wiertniczej, petrofizyce i geotermii.

Pozostałe stopnie naukowe Stanisław Plewa zdobywał także w macierzystej Uczelni. Praca doktorska pt. Radiometria i elektrometria wiertnicza serii węglonośnych Górnośląskiego Zagłębia, obroniona w 1962 roku, przyniosła Mu stopień doktora nauk technicznych. W 1966 r. na podstawie monografii pt. „Regionalny obraz parametrów geotermicznych obszaru Polski” i pomyślnie zdanego kolokwium habilitacyjnego Rada Wydziału Geologiczno-Poszukiwawczego AGH nadała dr. hab. inż. Stanisławowi Plewie stopień naukowy docenta. W roku 1972 Rada Państwa nadała dr. hab. inż. Stanisławowi Plewie tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk technicznych, a w 1980 roku tytuł prof. zwyczajnego. Od tej pory zajmował On stanowisko profesora zwyczajnego w AGH.

W bieżącym roku w dniu 30 września obchodzilibyśmy 50 lat działalności dydaktycznej i naukowo-badawczej profesora Stanisława Plewy w Akademii Górniczo-Hutniczej. Możemy śmiało powiedzieć, że całe swoje życie naukowe profesor Stanisław Plewa związał z AGH, rozpoczynając pracę jeszcze jako student na stanowisku młodszego asystenta w Katedrze Górnictwa Ogólnego w roku 1949/50. Od roku 1957 prof. Stanisław Plewa był zatrudniony w Katedrze Geofizyki Geologicznej na ówczesnym Wydziale Geologiczno-Mierniczym (później Geologiczno-Poszukiwawczym) AGH jako wykładowca, prowadząc zajęcia między innymi z geofizyki kopalnianej. W tym okresie zapoczątkował kurs geofizyki wiertniczej dla geofizyków i dla geologów naszego wydziału. W latach 1967–1975 uzyskał zatrudnienie na stanowisku docenta w ówczesnym Instytucie Wiertniczo-Naftowym AGH jako kierownik Zakładu Geofizyki Wiertniczej, później Fizyki Złoża. Od lutego 1976 r. prof. Stanisław Plewa był zatrudniony w Międzyresortowym Instytucie Geofizyki na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym, gdzie pełnił funkcję zastępcy dyrektora oraz był kierownikiem Zakładu Geofizyki Wiertniczej. Po restrukturyzacji Wydziału w 1992 roku był kierownikiem Pracowni Petrofizyki w Zakładzie Geofizyki WGGiOŚ AGH. Pełnił funkcję prodziekana WGP w okresie od września 1981 r. do października 1982 r. Brał czynny udział w przygotowaniu planów studiów magisterskich na specjalności geofizyka stosowana i na specjalnościach geologicznych. Był autorem programów i zainicjował zajęcia z przedmiotu petrofizyka oraz kursu badanie stanu technicznego otworów, jak również poszukiwawczych badań satelitarnych.. Zorganizował także laboratorium petrofizyczne. Prowadził wykłady i seminaria na kursach magisterskich, doktoranckich i podyplomowych. Wypromował ponad 40 magistrów inżynierów na WGP i WGGiOŚ oraz 7 na WWN AGH oraz 15 doktorów w specjalności geofizyka stosowana. Był wielokrotnie powoływany jako recenzent prac doktorskich oraz do przygotowania opinii o całokształcie dorobku osób starających się o przyznanie tytułu profesora.

Pracując w AGH był członkiem Komisji Izotopowej przy Radzie do Spraw Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej w 1959 r. W latach 1969–1977 był członkiem Rady Naukowej Międzyresortowego Instytutu Geofizyki Stosowanej i Geologii Naftowej AGH, a w latach 1972–1974 członkiem Rady Naukowej Instytutu Wiertniczo-Naftowego AGH. Był członkiem Komisji Petrofizyki PAN oraz członkiem Komisji Badań Planetarnych Ziemi PAN. Wielokrotnie był kierownikiem międzynarodowych zespołów badawczych. W latach 1970–1975 prof. Stanisław Plewa sprawował funkcję koordynatora prac naukowo-badawczych w międzynarodowym zespole RWPG.

Profesor Stanisław Plewa czynnie uczestniczył w geofizycznych pracach polowych i interpretacyjnych, które doprowadziły do odkrycia złóż gazu w Karpatach i na przedgórzu Karpat. Od grudnia 1950 r. do maja 1956 r. pracował w Przedsiębiorstwie Poszukiwań Geofizycznych (PPG) Centralnego Urzędu Geologii, najpierw w Krakowie (jako starszy technik przed ukończeniem studiów), potem w Krośnie (jako kierownik Oddziału Karotażowego). W okresie między listopadem 1954 r. a marcem 1955 r. był równocześnie zatrudniony w Terenowym Przedsiębiorstwie Geologicznym Przemysłu Naftowego (TPGPN) z siedzibą w Krośnie na stanowisku Głównego Inżyniera ds. Geofizyki Kopalnianej. W latach od 1956 do 1962 należał do grupy pierwszych pracowników, twórców Przedsiębiorstwa Geofizyki Przemysłu Naftowego (PGPN) w Krakowie, które ostatecznie wykształciło się na bazie PPG i TPGPN w marcu 1956 r. W początkowym okresie zatrudnienia w PGPN w Krakowie profesor Stanisław Plewa sprawował funkcję Naczelnego Inżyniera, I Zastępcy dyrektora, później był zatrudniony na stanowisku Kierownika następujących Działów: Studiów, Adaptacji Metod Geofizycznych, Wprowadzania Nowej Produkcji. W latach 1962–1976 profesor St. Plewa był kierownikiem Zakładu Geofizyki w Instytucie Naftowym, później Instytucie Górnictwa Naftowego i Gazownictwa, obecnie Instytutu Nafty i Gazu w Krakowie. Jako pracownik przedsiębiorstw przemysłu naftowego organizował i czuwał nad rozwojem nowych jednostek polskiego górnictwa naftowego, wdrażał nowe i doskonalił istniejące metody pomiarów geofizycznych w otworach i na powierzchni Ziemi. W latach 1950–1954 szkolił kadrę niższego dozoru geofizycznego i wiertniczego będąc wykładowcą w Technikum oraz Szkole Majstrów Przemysłu Naftowego w Jaśle.

Pracując w Instytucie Naftowym zorganizował i wyposażył w wiele zestawów pomiarowych laboratorium geofizycznego badania fizycznych własności skał. Dzisiaj, pracownicy PGNiG S.A., użytkownicy nowoczesnych systemów interpretacyjnych z zakresu geofizyki otworowej i sejsmiki w pełni doceniają dalekowzroczne inicjatywy profesora Stanisława Plewy w zakresie tworzenia laboratoriów petrofizycznych, niezbędnych do poprawnego rozwiązywania zadań odwrotnych w geofizyce.

Profesor Stanisław Plewa jest autorem 125 prac naukowych opublikowanych w krajowych i zagranicznych czasopismach, dziewięciu patentów oraz olbrzymiej liczby opracowań dla przemysłu naftowego. Jest autorem ośmiu podręczników akademickich oraz dla techników geologicznych z zakresu geofizyki wiertniczej i petrofizyki (najnowszy – Petrofizyka, ukazał się w 1992 r) oraz współautorem międzynarodowej publikacji Geothermal Atlas of Europe (1992) a także współautorem kilku monografii (ostatnia dotycząca rozkładu parametrów geotermalnych ukazała się w 1994 r). Był założycielem i redaktorem naczelnym czasopisma „Geofizyka i Geologia Naftowa” oraz miesięcznika „Nafta”, obecnie „Nafta-Gaz”. Od roku 1973 był członkiem Komitetu Redakcyjnego wydawnictwa Prace Geologiczne PAN. W 1994 roku ukazała się Historia polskiego przemysłu naftowego pod redakcją R. Wolwowicza, w której prof. Stanisław Plewa przedstawił rozdział pt. Geofizyka naftowa w latach 1954–1986.

Prof. Stanisław Plewa był członkiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego NOT od 1952 r. Był członkiem Komitetu Geofizyki PAN (od 1972 r.) oraz członkiem Komisji Nauk Geologicznych oddziału PAN w Krakowie (od 1968 r.).

Został odznaczony: srebrnym (1953) i złotym (1958) Krzyżami Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1970), Krzyżem AK (1998), posiadał stopień Generalnego Dyrektora Górniczego III stopnia (1981). Nadano Mu Odznakę Zasłużony dla Górnictwa Naftowego (1974), a Jego nazwisko zostało wpisane do Księgi Czynów i Osiągnięć „Nauka Ojczyźnie” za długoletnią i ofiarna pracę dla dobra górnictwa naftowego.

Za działalność naukowo-badawczą został nagrodzony m.in. przez Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1973, 1977, 1978, 1985), Edukacji Narodowej (1993), Ministra Górnictwa i Energetyki (1974), licznymi nagrodami Rektora AGH.

W dniu 21 marca 1997 r. w Zakładzie Geofizyki WGGiOŚ AGH odbyło się jubileuszowe spotkanie z okazji 71 rocznicy urodzin Profesora, na którym zgromadziła się duża grupa wychowanków i współpracowników. Jubilat wygłosił przemówienie zatytułowane „Moja droga do geofizyki” wspominając wydarzenia z historii przemysłu naftowego. W tym wystąpieniu wielokrotnie nawiązywał do swojej pracy zawodowej. Uczestnicy spotkania – pracownicy Zakładu Geofizyki WGGiOŚ, Instytutu Górnictwa Nafty i Gazu oraz Spółki Geofizyka Kraków ze wzruszeniem przypominali sobie niektóre fakty z własnego życia.

Profesor Stanisław Plewa był człowiekiem skromnym, odpowiedzialnym i bardzo pracowitym. Dał się poznać jako dobry kierownik i opiekun prac badawczych i organizacyjnych. Był otwarty i chętny do współpracy, dzielił się swoimi pomysłami badawczymi, był opiekuńczy i równocześnie wymagający. Był pogodny i życzliwy, zapamiętamy Jego optymistyczne spojrzenie na rzeczywistość, nieraz uciążliwą i wymagającą dużego zaangażowania. Dewizą Profesora do ostatnich dni pracy było: przecinaj kłody, które są ci rzucane pod nogi.

W dniu 28 kwietnia 2006 r. zmarł prof. dr hab. inż. Stanisław Plewa – długoletni, zasłużony pracownik naukowy i dydaktyczny Akademii Górniczo-Hutniczej. Pogrzeb Profesora odbył się w dniu Jego patrona, 8 maja 2006 r., na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie. Na uroczystości zgromadzili się uczniowie, wychowankowie, współpracownicy, koleżanki i koledzy Profesora.

Kraków, 11 maja 2006




BIP nr 153 maj 2006 r. str. 22