Doktorat honoris causa AGH
dla Profesora Adama Chrzanowskiego

Na wniosek Rady Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska, Senat AGH, uchwałą podjętą w dniu 26 maja 2004 roku, nadał tytuł doktora honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej Profesorowi Adamowi Chrzanowskiemu – za wybitne osiągnięcia w zakresie badań deformacji w procesach geodynamicznych oraz znamienity wkład w rozwój współpracy między Uniwersytetem New Brunswick we Fredericton, a polskimi uczelniami technicznymi. Promotorem doktoratu honorowego był prof. dr hab. inż. Jan Pielok (tekst laudacji wygłoszonej przez Pana Profesora w trakcie uroczystości wręczenia doktoratu honoris causa w dniu 20 października 2004 r. przedstawiamy poniżej).
Recenzentami byli: prof. dr hab. inż. Bernard Drzęźla z Politechniki Śląskiej oraz prof. dr hab. Witold Prószyński z Politechniki Warszawskiej.

Laudacja związana z nadaniem godności
doktora honoris causa AGH
Profesorowi Adamowi Chrzanowskiemu

Magnificencjo Rektorze, Wysoki Senacie,
Wysoka Rado Wydziału GGiIŚ, Szanowni Goście

Mam zaszczyt pełnić rolę Promotora w dzisiejszej uroczystości przekazania godności i insygniów Doktora honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica jednemu z wychowanków Akademii naszemu Koledze prof. Adamowi Chrzanowskiemu.

Fakt ten sprawia mnie oraz nam, zebranym na tym spotkaniu, a przede wszystkim społeczności akademickiej Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska, ogromną satysfakcję. Sądzę, że to odczucie w równym stopniu podzielałby nasz były Rektor prof. Zygmunt Kowalczyk, również Doktor honoris causa naszej Uczelni, którego Uczniem, Współpracownikiem i Doktorantem jest Profesor Adam Chrzanowski. W moim wystąpieniu chciałbym Państwu przybliżyć sylwetkę Profesora, uznanego w świecie naukowca oraz człowieka silnie związanego z naszą Uczelnią, Krakowem i z Polską.

Już na przełomie lat 50-tych i 60-tych podczas swojej pracy w Katedrze Geodezji Górniczej AGH podejmował prace badawcze istotne dla rozwijającego się wówczas przemysłu górniczego w Polsce, których wyniki do dnia dzisiejszego znajdują zastosowanie, szczególnie przy pomiarach orientacji kopalń podziemnych. Od 1964 roku prowadzi badania i kształci studentów na specjalności geodezji inżynieryjnej i górniczej w Uniwersytecie Technicznym New Brunswick we Fredericton. Utworzenie tej specjalności to w pełni Jego inicjatywa, niewątpliwie wywodząca się z doświadczeń zdobytych w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Absolwenci tej specjalności zatrudniani są w Ameryce Północnej i Południowej przy wszelkich prekursorskich projektach, wymagających stosowania nowoczesnych technologii geodezyjnych, tak w pracach realizacyjnych, jak w badaniach deformacji obiektów i terenu podlegającego wpływom eksploatacji górniczej.

Prowadzone przez Adama Chrzanowskiego badania naukowe posiadają zarówno charakter podstawowy jak i częstokroć stosowany. Inspiracją Jego prac od samego początku było zapotrzebowanie przemysłu na rozwiązania trudnych problemów, a podczas realizacji badań sięgał do najnowszych rozwiązań technicznych i technologicznych, często będąc twórcą nowych rozwiązań. W 1969 roku był współtwórcą patentu konstrukcji pionownika laserowego, a w latach 1987–1988 opracował wraz z zespołem automatyczny klinometr skanujący. Już w latach 80. zaproponował i wdrożył do praktyki pionierskie zintegrowanie metod GPS z pomiarami naziemnymi do monitorowania deformacji górotworu i powierzchni na polach naftowych w Wenezueli.

Razem ze swoim Zespołem opracował uogólnioną metodę wyznaczania pól przemieszczeń i odkształceń dla prowadzenia zintegrowanej analizy deformacji występujących w procesach geodynamicznych oraz oddziałujących na budowle inżynierskie. Jest współtwórcą numerycznego modelowania oraz prognozowania deformacji górotworu i terenów górniczych (metoda S-C). Metoda ta była przez Niego wdrażana do badań naprężeń górotworu w oparciu o pomiary deformacji powierzchni w KGHM Polska Miedź, jak również przy modelowaniu deformacji górotworu dla kopalni potasu w Kanadzie. Swoje opracowania naukowe w zakresie automatyzacji geodezyjnego monitorowania deformacji wdrożył również w dużej kopalni odkrywkowej w Kanadzie.

W ostatnim okresie prowadzi badania nad zastosowaniem interferometrii radarowej InSAR dla monitorowania deformacji terenów górniczych oraz nad zastosowaniem pseudolitów do pomiarów w kopalniach odkrywkowych i podziemnych. Szczególnie te ostatnie powinny doprowadzić do znaczącego zwiększenia dokładności kopalnianych osnów podziemnych, poprzez ich nawiązanie do systemu GPS.

Spośród Jego ok. 225 publikacji na szczególne wyróżnienie zasługuje 18 monografii, z czego 6 jest jego autorstwa, natomiast w 12. opracował wybrane rozdziały, w głównej mierze dotyczące badań deformacji obiektów inżynierskich. Monografie te stanowią, w krajach angielskojęzycznych, a także – po przetłumaczeniu – w Chinach oraz w Ameryce Południowej, podstawową literaturę fachową z zakresu badań deformacji terenów górniczych i obiektów inżynierskich.

Jego badania wielokrotnie otwierały drogę dla rozwoju nowych technologii w oparciu o najnowsze osiągnięcia techniki pomiarowej. Tym samym można mówić o istnieniu Jego oryginalnej „szkoły” w rozwoju metod badawczych, opartych o stosowanie geodezyjnych metod pomiaru deformacji.

Za swoje osiągnięcia, prof. Adam Chrzanowski został odznaczony tytułem Profesor honoris causa na uniwersytecie Wuhan w Chinach (1986), tytułem Profesor Honorowy Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Polsce (1999), tytułem Profesor Emeritus na UNB w Kanadzie (1998), Złotym Krzyżem Zasługi w Polsce (2000), tytułem doktor honoris causa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Polsce (2002). W 1996 roku prof. Chrzanowski został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi w Polsce, a w 2000 został Członkiem Zagranicznym Polskiej Akademii Umiejętności.

Jest uznanym w świecie autorytetem naukowym, co skutkowało wielokrotnym zapraszaniem przez zagraniczne uniwersytety na kilkumiesięczne pobyty dla wygłoszenia wykładów, a mianowicie:

• dwukrotnie na miesięczne pobyty w Chinach w TU Xuzhou i TU Wuhan;
• dwukrotnie na okresy 6-miesięczne w Szwajcarii w Uniwersytetach w Zurichu i ETH Lozannie;
• 6 miesięcy w Niemczech na Uniwersytecie w Monachium;
• 5 miesięcy w Argentynie;
• 4 miesiące w Brazylii;
• 3 miesiące w Australii;
• pięciokrotnie w letnich miesiącach w USA w Instytucie Glacjologicznym na Alasce;

Będąc od 1986 roku przewodniczącym międzynarodowej grupy studiów pomiarów odkształceń jest organizatorem międzynarodowych sympozjów, odbywających się co 2–3 lata w różnych krajach, które cieszą się dużą popularnością wśród specjalistów tej branży z uwagi na ich wysoki poziom naukowy. Jako Współzałożyciel i Członek Prezydium Międzynarodowego Stowarzyszenia Mierniczych Górniczych (ISM) posiada niezaprzeczalne zasługi w dziele szerokiej wymiany informacji oraz rozwijaniu współpracy między geodetami górniczymi krajów zrzeszonych w tym Stowarzyszeniu.

Przez cały okres Jego pracy w Uniwersytecie New Brunswick, gdzie pełnił funkcję prodziekana oraz dziekana Wydziału Geodezji i Geomatyki, prof. A. Chrzanowski utrzymuje ścisłe kontakty ze swoją uczelnia macierzystą – AGH Kraków oraz z innymi uczelniami technicznymi w Polsce (m.in. Politechniką Warszawską i Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim).

Dzięki Jego zaproszeniom na stażach od początku lat 70-tych, obejmujących okresy od pojedynczych miesięcy do ponad roku, przebywało kilkunastu naukowców, w przeważającej większości z AGH Kraków. Takie pobyty umożliwiały w owych latach kontakt polskiej nauki z technologiami światowymi, stanowiąc inspirację dla wdrażania w Polsce nowych kierunków badań, jak również dla unowocześniania programów i treści nauczania na naszych uczelniach. Te kontakty są nadal kontynuowane, a w wyniku podejmowania wspólnych tematów badawczych powstało szereg istotnych opracowań naukowych.

Poza tą stroną współpracy, w wyniku starań prof. Adama Chrzanowskiego, kilkuletnie studia doktoranckie mogło u Niego odbyć sześciu absolwentów polskich uczelni technicznych.

Każdy pobyt polskich naukowców i studentów na Wydziale Geodezji i Geomatyki Uniwersytetu New Brunswick łączył się z serdecznym przyjęciem, czasem nawet połączonym z zamieszkaniem w gościnnym domu Państwa Chrzanowskich we Fredericton. Pobyty te służyły nie tylko realizowaniu wspólnych badań naukowych, ale zawiązywały i umacniały więzy przyjaźni z Adamem Chrzanowskim i jego Rodziną.

Sądzę, że osiągnięcia naukowe i działalność Profesora w zakresie nawiązywania i rozwijania współpracy Uniwersytetu New Brunswick z naszą Uczelnią oraz z polskimi uczelniami i instytucjami przemysłowymi w pełni uzasadniają nadanie Mu godności Doktora honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej, a dzisiejsza uroczystość napawa dumą społeczność Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska, którego wychowankiem jest Adam Chrzanowski.