mgr inż. Ewa Korpanty – Ośrodek Historii Techniki z Muzeum i Archiwum AGH

Wspomnienie o Adamie Patli

– górniku i geologu (1899–1984)

Nasze muzealia

Wiosną br. odwiedziła Muzeum Historii AGH pewna elegancka Dama wnosząc ze sobą tajemniczy pakunek owinięty kocem. Spod opakowania wkrótce wyłonił się piękny obraz – portret górnika w podziemiach kopalni. Okazało się, że jest to cenna pamiątka, a zarazem dar dla naszego Muzeum. Tak zawarliśmy znajomość z przemiłą Panią Krystyną – żoną śp. Adama Patli.

Adam Patla był patriotą, zasłużonym górnikiem i geologiem, absolwentem naszej Uczelni, wybitnym prekursorem polskiego górnictwa węgla brunatnego. Jego imieniem nazwane zostały złoża w okolicy Turku oraz Kopalnia i elektrownia „Adamów”. Urodził się 14.07.1899 r w Babicach – Oświęcimiu, uzyskał tytuł mgr. inż. górnika studiując w Akademii Górniczej w Krakowie w latach 1920–1929. Był żołnierzem I Brygady Legionów Polskich, POW, brał czynny udział w III Powstaniu Śląskim (1914–1921), był żołnierzem AK, pseudonim „Kozica” (1940–1945). Pracując w okresie międzywojennym w Kopalni „Radzianków” na Górnym Śląsku przeciwstawiał się niemieckiej hakacie. Jako polski patriota był ścigany przez gestapo i osadzony w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, który udało mu się przeżyć.

Portret Adama Patli fot. M. Torma
Portret Adama Patli

Po wojnie, w 1945 r. w Katowicach powstał Centralny Zarząd Przemysłu Węglowego, w którym młody inż. Patla podjąl pracę. Zarząd powołał Dyrekcję Zjednoczenia Przemysłu Węgla Brunatnego z siedzibą w Żarach, której naczelnym dyrektorem był wówczas inż. Stanisław Knothe – późniejszy profesor naszej Uczelni i jej Doktor Honoris Causa. Adam Patla został wydelegowany do Żar z trudną misją przejmowania poniemieckich kopalń i rozeznania ogólnej sytuacji geologiczno-górniczej na Ziemiach Zachodnich. Rozpoczął tę akcję od Kopalni „Ferdynand”( dzisiejsza „Henryk”) w Mirosławicach. Potem działano na rozległym obszarze od Turoszowa po Zgorzelec na południu, przez Lubań, Trójcę, Węgliniec, Łęknicę, Kożuchów, Zieloną Górę po Smogóry i Sieniawę w ziemi lubuskiej.

Dzięki niezwykłym wysiłkom twórczym Adama Patli, jego poświęceniu, morderczej pracy fizycznej w prymitywnych warunkach, jego fachowości i głębokiej wierze w słuszność sprawy – udało się zorganizować i uruchomić w pierwszych latach po II wojnie światowej produkcję węgla brunatnego. Trzeba tu dodać, że węgiel brunatny, będący do dziś podstawą energetyki kraju, w przeciwieństwie do węgla kamiennego, był materiałem niedocenianym przez ówczesnych prominentów i trzeba było wielkich starań Adama Patli popartych później przez prof. Bolesława Krupińskiego i prof. Edwarda Ciuka z Państwowego Instytutu Geologicznego, aby tę negatywną opinię o górnictwie „brunatnym” zmienić.

W latach 1950–1954 Adam Patla był wykładowcą Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej, w latach 60. był dyrektorem Zjednoczenia Przemysłu Węgla Brunatnego, Katowickiego Przedsiębiorstwa Geologicznego, Rybnickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego. Odznaczony został Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Górnictwa na 1000-lecie Państwa Polskiego i Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski. Zmarł w Krakowie 15 września 1984. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Obraz pędzla artysty malarza Janusza Kotarbińskiego przedstawia inż. górnika Adama Patlę podczas pracy pod ziemią w Kopalni „Orzeł Biały” (dawniej „Biały Scharley”). Szanownej Ofiarodawczyni składamy jeszcze raz serdeczne podziękowanie za cenny dar i pamięć o naszym Muzeum oraz za miłe chwile, jakie zechciała z nami spędzić na wspomnieniach z dawnych lat.




BIP nr 132/133 sierpień/wrzesień 2004 r. str. 8